Sơ đồ tư duy Lịch sử lớp 11 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Một số vấn đề chung về CM tư sản

   • Tiền đề

     • Kinh tế

       Kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển nhưng bị quan hệ phong kiến hoặc ách thực dân kìm hãm.

     • Xã hội

       Tư sản, quý tộc mới giàu có nhưng không có quyền chính trị; mâu thuẫn với chế độ cũ sâu sắc.

     • Tư tưởng

       Triết học Ánh sáng: Mông-te-xki-ơ (tam quyền phân lập), Vôn-te, Rút-xô (Khế ước xã hội) – chuẩn bị cho Cách mạng Pháp.

   • Mục tiêu và nhiệm vụ

     Lật đổ chế độ phong kiến chuyên chế hoặc ách thống trị thực dân, xác lập nhà nước tư sản; nhiệm vụ dân tộc và dân chủ.

   • Lãnh đạo và động lực

     Lãnh đạo: giai cấp tư sản (ở Anh có liên minh với quý tộc mới); động lực: quần chúng nhân dân (nông dân, bình dân thành thị).

   • Kết quả và ý nghĩa

     Anh: quân chủ lập hiến; Mỹ: cộng hoà tổng thống, Hiến pháp 1787; Pháp: cộng hoà, cách mạng triệt để nhất – mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển.

2. 2. Xác lập và phát triển của CNTB

   • Xác lập ở Âu – Mỹ

     Qua cách mạng tư sản, cách mạng công nghiệp và các cuộc cải cách: thống nhất I-ta-li-a (1870), Đức (1871), Nội chiến Mỹ (1861–1865), cải cách nông nô ở Nga (1861).

   • Mở rộng ra châu Á

     Duy tân Minh Trị (1868) đưa Nhật Bản lên con đường tư bản chủ nghĩa; các nước tư bản đẩy mạnh xâm lược thuộc địa.

   • Chủ nghĩa tư bản độc quyền

     Cuối thế kỉ XIX – đầu XX, các tổ chức độc quyền chi phối kinh tế, xuất khẩu tư bản, tranh giành thuộc địa → chủ nghĩa đế quốc.

   • Chủ nghĩa tư bản hiện đại

     Sau Chiến tranh thế giới thứ hai: tiềm năng phát triển lớn, khả năng điều chỉnh, thích nghi cao; vẫn còn hạn chế như bất bình đẳng, khủng hoảng chu kì.

3. 3. Liên Xô hình thành

   • Cách mạng tháng Mười Nga (1917)

     Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích lãnh đạo lật đổ Chính phủ lâm thời tư sản, lập chính quyền Xô viết – mở ra thời kì mới trong lịch sử thế giới.

   • Thành lập Liên Xô (30/12/1922)

     Đại hội Xô viết toàn Liên bang tuyên bố thành lập; ban đầu gồm Nga, U-crai-na, Bê-lô-rút-xi-a, Ngoại Cáp-ca-dơ.

   • Thành tựu xây dựng

     Qua các kế hoạch 5 năm (từ 1928), Liên Xô trở thành cường quốc công nghiệp; xoá nạn mù chữ, phát triển giáo dục, khoa học.

4. 4. CNXH từ sau 1945 đến nay

   • Hệ thống xã hội chủ nghĩa

     Sau 1945 hình thành ở Đông Âu và châu Á (Trung Quốc 1949, Việt Nam, Triều Tiên), Mỹ La-tinh (Cu-ba); tổ chức SEV (1949), Vác-sa-va (1955).

   • Khủng hoảng và sụp đổ

     Chế độ XHCN ở Đông Âu sụp đổ (1989–1990); Liên Xô tan rã (25/12/1991). Nguyên nhân: mô hình chậm đổi mới, sai lầm khi cải tổ, chống phá từ bên ngoài.

   • CNXH hiện nay

     Trung Quốc cải cách, mở cửa (từ 1978), Việt Nam và Lào đổi mới (từ 1986), Cu-ba điều chỉnh; tiếp tục phát triển, khẳng định vị thế.

5. 5. Thực dân xâm lược Đông Nam Á

   • Đông Nam Á hải đảo

     Bồ Đào Nha chiếm Ma-lắc-ca (1511); Tây Ban Nha rồi Mỹ (1898) chiếm Phi-líp-pin; Hà Lan chiếm In-đô-nê-xi-a; Anh chiếm Xin-ga-po, Mã Lai.

   • Đông Nam Á lục địa

     Anh chiếm Miến Điện (sau ba cuộc chiến tranh, hoàn thành 1885); Pháp xâm lược Việt Nam (1858), Cam-pu-chia, Lào → lập Liên bang Đông Dương (1887).

   • Xiêm giữ độc lập

     Nhờ cải cách của Ra-ma V và chính sách ngoại giao mềm dẻo, lợi dụng mâu thuẫn Anh – Pháp, Xiêm trở thành “vùng đệm”.

   • Chính sách cai trị

     Chính trị “chia để trị”; kinh tế vơ vét tài nguyên, bóc lột nhân công; văn hoá – xã hội ngu dân, phân hoá xã hội sâu sắc.

6. 6. Hành trình độc lập ở Đông Nam Á

   • Trước 1945

     Phong trào chống thực dân diễn ra liên tục; từ những năm 1920 có thêm xu hướng vô sản (các đảng cộng sản ra đời) bên cạnh xu hướng tư sản.

   • Năm 1945

     Nhân lúc Nhật đầu hàng: In-đô-nê-xi-a (17/8), Việt Nam (2/9), Lào (12/10/1945) tuyên bố độc lập.

   • Sau 1945

     Phi-líp-pin (1946), Miến Điện (1948), Cam-pu-chia (1953), Mã Lai (1957), Xin-ga-po (1965), Bru-nây (1984), Đông Ti-mo (2002).

   • Đông Dương

     Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia giành thắng lợi qua kháng chiến chống Pháp (1954) và chống Mỹ (1975).