Sơ đồ tư duy Giáo dục kinh tế và pháp luật lớp 11 học kỳ II

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Bình đẳng trước pháp luật (Bài 9)

   • Bình đẳng về quyền và nghĩa vụ

     Mọi công dân được hưởng quyền và phải thực hiện nghĩa vụ, không bị phân biệt dân tộc, giới tính, tôn giáo, địa vị xã hội (Điều 16 Hiến pháp 2013).

   • Bình đẳng về trách nhiệm pháp lí

     Bất kì công dân nào vi phạm pháp luật đều phải chịu trách nhiệm theo quy định, dù người đó là ai, giữ chức vụ gì.

   • Ý nghĩa

     Bảo đảm công bằng, ổn định xã hội; tạo điều kiện để mọi người phát triển.

   • Lưu ý tình huống

     Mức xử lí có thể khác nhau tuỳ tính chất, mức độ vi phạm, độ tuổi, tình tiết — đó không phải là bất bình đẳng.

2. 2. Bình đẳng giới (Bài 10)

   • Khái niệm

     Nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện như nhau và thụ hưởng như nhau thành quả phát triển (Luật Bình đẳng giới 2006).

   • Các lĩnh vực

     • Chính trị

       Ngang nhau khi tham gia quản lí nhà nước, bầu cử, ứng cử, đề bạt, bổ nhiệm.

     • Kinh tế, lao động

       Ngang nhau trong thành lập doanh nghiệp, tuyển dụng, tiền lương, điều kiện làm việc.

     • Giáo dục, văn hoá

       Ngang nhau về tuổi đi học, lựa chọn ngành nghề học tập, tham gia hoạt động văn hoá, thể thao.

     • Gia đình

       Vợ chồng ngang nhau về quyền với tài sản chung, nuôi dạy con; con trai, con gái được đối xử như nhau.

   • Biện pháp thúc đẩy

     Ưu tiên cho nữ trong một số trường hợp (VD: chế độ thai sản, tỉ lệ nữ đại biểu) không bị coi là phân biệt đối xử về giới.

3. 3. Bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo (Bài 11, 12)

   • Dân tộc – chính trị

     Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển; nghiêm cấm kì thị, chia rẽ dân tộc (Điều 5 Hiến pháp).

   • Dân tộc – kinh tế, văn hoá, giáo dục

     Nhà nước ưu tiên đầu tư vùng đồng bào dân tộc thiểu số; các dân tộc được dùng tiếng nói, chữ viết, giữ gìn bản sắc.

   • Tôn giáo

     Các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật; người có hoặc không theo tôn giáo đều bình đẳng; nghiêm cấm lợi dụng tôn giáo để vi phạm pháp luật.

   • Ý nghĩa

     Là cơ sở của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và ổn định chính trị – xã hội.

4. 4. Quản lí nhà nước, bầu cử và ứng cử (Bài 13, 14)

   • Tham gia quản lí nhà nước, xã hội

     Công dân có quyền tham gia quản lí nhà nước, thảo luận, kiến nghị với cơ quan nhà nước, biểu quyết khi Nhà nước trưng cầu ý dân (Điều 28, 29 Hiến pháp).

   • Hình thức thực hiện

     Góp ý dự thảo luật, giám sát hoạt động chính quyền; ở cơ sở theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” (Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2022).

   • Bầu cử, ứng cử

     Công dân đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử, đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân (Điều 27 Hiến pháp).

   • Nguyên tắc bầu cử

     Phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín; không được bầu thay, gạch phiếu hộ, xem phiếu của người khác.

   • Không được bầu cử

     Người bị tước quyền bầu cử theo bản án, người bị kết án tử hình chờ thi hành, người đang chấp hành án tù (không hưởng án treo), người mất năng lực hành vi dân sự.

5. 5. Khiếu nại, tố cáo và bảo vệ Tổ quốc (Bài 15, 16)

   • Khiếu nại

     Đề nghị cơ quan, người có thẩm quyền xem xét lại quyết định, hành vi hành chính khi cho rằng nó xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình (Luật Khiếu nại 2011).

   • Tố cáo

     Báo cho cơ quan, người có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất kì ai gây thiệt hại cho Nhà nước, tổ chức, cá nhân (Luật Tố cáo 2018).

   • Phân biệt

     Khiếu nại: người bị xâm phạm quyền, lợi ích của chính mình. Tố cáo: bất kì công dân nào phát hiện vi phạm. Nghiêm cấm tố cáo sai sự thật, vu khống.

   • Bảo vệ Tổ quốc

     Là nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý của công dân (Điều 45 Hiến pháp); phản bội Tổ quốc là tội nặng nhất.

   • Nghĩa vụ quân sự

     Nam từ đủ 18 đến hết 25 tuổi được gọi nhập ngũ (được tạm hoãn khi học cao đẳng, đại học thì đến hết 27 tuổi); tại ngũ 24 tháng (Luật Nghĩa vụ quân sự 2015).

6. 6. Thân thể, chỗ ở, thư tín (Bài 17–19)

   • Bất khả xâm phạm về thân thể

     Không ai bị bắt nếu không có quyết định của Toà án, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát, trừ trường hợp phạm tội quả tang (Điều 20 Hiến pháp).

   • Tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm

     Nghiêm cấm tra tấn, bạo lực, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; không ai được đánh người, bịa đặt, bôi nhọ người khác, kể cả trên mạng.

   • Bất khả xâm phạm về chỗ ở

     Không ai được tự ý vào chỗ ở của người khác nếu không được người đó đồng ý; việc khám xét chỗ ở do luật định (Điều 22 Hiến pháp).

   • Bí mật thư tín, điện thoại, điện tín

     Không ai được bóc mở, kiểm soát, thu giữ trái luật thư tín, điện thoại, tin nhắn và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác (Điều 21 Hiến pháp).

   • Tình huống hay gặp

     Tự ý đọc tin nhắn, nhật kí, thư của người khác; chủ nhà tự vào phòng trọ khi người thuê vắng mặt; tự giữ người nghi lấy trộm đều là xâm phạm quyền.

7. 7. Ngôn luận, báo chí; tín ngưỡng, tôn giáo (Bài 20, 21)

   • Tự do ngôn luận, báo chí, tiếp cận thông tin

     Công dân có quyền phát biểu ý kiến, góp ý, viết bài gửi báo, tiếp cận thông tin (Điều 25 Hiến pháp; Luật Tiếp cận thông tin 2016).

   • Nghĩa vụ khi sử dụng quyền

     Không đưa tin sai sự thật, xúc phạm người khác, xâm phạm lợi ích quốc gia; chịu trách nhiệm về thông tin mình đăng tải.

   • Tự do tín ngưỡng, tôn giáo

     Mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào (Điều 24 Hiến pháp; Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016).

   • Tín ngưỡng khác mê tín dị đoan

     Tín ngưỡng: niềm tin thể hiện qua lễ nghi gắn với phong tục (thờ cúng tổ tiên…). Mê tín dị đoan: tin điều mơ hồ, gây hại, bị phê phán và xử lí.