Sơ đồ tư duy Địa lí lớp 11 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Các nhóm nước

   • Tiêu chí phân loại

     Dựa vào GNI/người, cơ cấu kinh tế và chỉ số phát triển con người (HDI). Hai nhóm: các nước phát triển và các nước đang phát triển.

     • Chỉ số HDI

       Nhận giá trị từ 0 đến 1, tổng hợp ba mặt: sức khoẻ (tuổi thọ), giáo dục (số năm đi học), thu nhập (GNI/người).

   • Khác biệt về kinh tế

     Nước phát triển: quy mô GDP lớn, dịch vụ chiếm tỉ trọng cao, công nghệ hiện đại. Nước đang phát triển: nông nghiệp còn đáng kể, đang công nghiệp hoá.

   • Khác biệt về xã hội

     Nước phát triển: gia tăng dân số thấp, già hoá, tuổi thọ và đô thị hoá cao. Nước đang phát triển: dân số tăng nhanh hơn, cơ cấu trẻ, chất lượng sống còn hạn chế.

2. 2. Toàn cầu hoá và tổ chức quốc tế

   • Toàn cầu hoá kinh tế

     Biểu hiện: thương mại, đầu tư nước ngoài tăng nhanh; thị trường tài chính quốc tế mở rộng; vai trò lớn của công ty đa quốc gia và các tổ chức kinh tế toàn cầu.

     • Hệ quả

       Tích cực: thúc đẩy tăng trưởng, chuyển giao công nghệ, mở rộng thị trường. Tiêu cực: gia tăng khoảng cách giàu nghèo, cạnh tranh gay gắt, ô nhiễm môi trường.

   • Khu vực hoá kinh tế

     Các tổ chức khu vực: EU, ASEAN, USMCA (thay thế NAFTA), MERCOSUR, APEC… vừa hợp tác vừa cạnh tranh, thúc đẩy tự do hoá thương mại.

   • Tổ chức quốc tế

     Liên hợp quốc (1945; Việt Nam gia nhập 1977); IMF; WTO (1995; Việt Nam gia nhập 2007); APEC (1989; Việt Nam gia nhập 1998).

   • An ninh toàn cầu

     Các vấn đề an ninh lương thực, năng lượng, nguồn nước, an ninh mạng, bảo vệ hoà bình – đòi hỏi hợp tác quốc tế.

   • Kinh tế tri thức

     Nền kinh tế lấy tri thức, công nghệ làm động lực chủ yếu; lao động trí thức chiếm tỉ lệ cao, dịch vụ và công nghệ cao giữ vai trò lớn.

3. 3. Khu vực Mỹ La-tinh

   • Tự nhiên

     Gồm Mê-hi-cô, eo đất Trung Mỹ, vùng biển Ca-ri-bê và Nam Mỹ. Dãy An-đét, đồng bằng A-ma-dôn; khí hậu chủ yếu xích đạo, nhiệt đới; giàu kim loại màu, dầu khí, rừng.

   • Dân cư, xã hội

     Đô thị hoá rất cao (khoảng 80%) nhưng nhiều nơi tự phát; thành phần dân cư đa dạng, người lai đông; chênh lệch giàu nghèo lớn.

   • Kinh tế

     Tăng trưởng không ổn định, nợ nước ngoài lớn; thế mạnh khai khoáng và nông sản xuất khẩu (cà phê, đậu tương, mía, chuối, thịt bò). Bra-xin là nền kinh tế lớn nhất khu vực.

4. 4. Liên minh châu Âu (EU)

   • Hình thành

     Từ Cộng đồng Kinh tế châu Âu (Hiệp ước Rô-ma 1957) đến EU (Hiệp ước Ma-xtrích, hiệu lực năm 1993). Hiện có 27 thành viên (Anh rời EU năm 2020).

   • Thị trường chung

     Tự do lưu thông hàng hoá, dịch vụ, con người và tiền vốn; nhiều nước dùng đồng tiền chung ơ-rô.

   • Vị thế

     Một trong những trung tâm kinh tế, thương mại lớn nhất thế giới, đi đầu về công nghệ xanh. Hiệp định EVFTA với Việt Nam có hiệu lực từ năm 2020.

   • Cộng hoà Liên bang Đức

     Nền công nghiệp hàng đầu châu Âu: ô tô, cơ khí, hoá chất, điện tử; sản phẩm chất lượng cao, xuất khẩu lớn.

5. 5. Đông Nam Á và ASEAN

   • Tự nhiên

     Lục địa: núi hướng bắc – nam, tây bắc – đông nam, đồng bằng phù sa, khí hậu nhiệt đới gió mùa. Hải đảo: nhiều đảo, núi lửa, khí hậu xích đạo và nhiệt đới gió mùa.

   • Dân cư, xã hội

     Dân số đông (gần 700 triệu người), cơ cấu khá trẻ; đa dân tộc, đa tôn giáo, văn hoá có nhiều nét tương đồng.

   • Kinh tế

     Chuyển dịch theo hướng công nghiệp – dịch vụ; lúa nước (Thái Lan, Việt Nam xuất khẩu gạo hàng đầu), cây công nghiệp (cao su, cà phê, cọ dầu), điện tử, du lịch.

   • Hiệp hội ASEAN

     Thành lập ngày 8/8/1967 tại Băng Cốc với 5 nước; Việt Nam gia nhập 28/7/1995. Mục tiêu: hoà bình, ổn định, phát triển; Cộng đồng ASEAN (2015) có 3 trụ cột.

     • Thành viên

       SGK ghi 10 thành viên; Đông Ti-mo được kết nạp năm 2025, trở thành thành viên thứ 11.

6. 6. Khu vực Tây Nam Á

   • Vị trí chiến lược

     Nằm ở ngã ba châu Á – châu Âu – châu Phi; có kênh đào Xuy-ê và eo biển Hoóc-mút trên các tuyến vận chuyển dầu quan trọng.

   • Tự nhiên

     Khí hậu khô nóng, hoang mạc rộng, thiếu nước ngọt; dầu mỏ, khí tự nhiên trữ lượng rất lớn, tập trung quanh vịnh Péc-xích.

   • Dân cư, xã hội

     Phần lớn là người A-rập, đa số theo đạo Hồi; nơi ra đời nhiều tôn giáo lớn; chính trị bất ổn, xung đột kéo dài ở một số nơi.

   • Kinh tế

     Khai thác, xuất khẩu dầu khí là chủ đạo (nhiều nước thuộc OPEC); một số nước đa dạng hoá sang tài chính, du lịch, logistics (như UAE).