Sơ đồ tư duy Địa lí lớp 9 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Dân tộc và dân số

   • 54 dân tộc

     Người Kinh chiếm khoảng 85% dân số; các dân tộc thiểu số sống chủ yếu ở trung du, miền núi. Các dân tộc đoàn kết, văn hoá đa dạng.

   • Quy mô dân số

     Khoảng 100 triệu người (năm 2023), đông thứ ba Đông Nam Á.

   • Gia tăng dân số

     Tỉ lệ gia tăng tự nhiên đã giảm, còn khoảng 1%/năm, nhưng do quy mô lớn nên mỗi năm dân số vẫn tăng gần 1 triệu người.

     • Công thức

       Tỉ lệ gia tăng tự nhiên (%) = (Tỉ suất sinh thô − Tỉ suất tử thô) : 10, với tỉ suất tính theo ‰.

   • Cơ cấu dân số

     Đang trong thời kì cơ cấu dân số vàng (số người trong độ tuổi lao động đông); xu hướng già hoá; tỉ số giới tính khi sinh còn cao.

2. 2. Phân bố dân cư, quần cư, lao động

   • Phân bố không đều

     Mật độ TB khoảng 300 người/km². Đông ở đồng bằng, ven biển (Đồng bằng sông Hồng cao nhất); thưa ở trung du, miền núi và Tây Nguyên.

     • Mật độ dân số

       Mật độ dân số = Số dân : Diện tích (người/km²).

   • Quần cư nông thôn

     Làng, bản, buôn, phum, sóc…; hoạt động kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, đang thay đổi theo hướng hiện đại hoá.

   • Quần cư thành thị, đô thị hoá

     Mật độ cao, kinh tế chủ yếu công nghiệp – dịch vụ; tỉ lệ dân thành thị khoảng 38% và đang tăng; Hà Nội, TP Hồ Chí Minh là đô thị đặc biệt.

   • Việc làm và thu nhập

     Lao động dồi dào, chất lượng đang nâng lên; thu nhập bình quân phân hoá theo vùng: Đông Nam Bộ cao nhất, Trung du và miền núi Bắc Bộ thấp nhất.

3. 3. Nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản

   • Nhân tố ảnh hưởng nông nghiệp

     Tự nhiên: đất, khí hậu nhiệt đới ẩm, nguồn nước, sinh vật. Kinh tế – xã hội: lao động, thị trường, chính sách, khoa học – công nghệ, cơ sở hạ tầng.

   • Trồng trọt

     Lúa là cây lương thực chính: Đồng bằng sông Cửu Long dẫn đầu (hơn 1/2 sản lượng), Đồng bằng sông Hồng thứ hai. Cây công nghiệp: cà phê (Tây Nguyên), cao su (Đông Nam Bộ), chè (trung du, miền núi Bắc Bộ).

   • Chăn nuôi

     Lợn, gia cầm nuôi nhiều ở đồng bằng; trâu, bò ở trung du, miền núi và Bắc Trung Bộ; đang chuyển mạnh sang chăn nuôi trang trại, công nghiệp.

   • Lâm nghiệp

     Ba loại rừng: sản xuất, phòng hộ, đặc dụng; độ che phủ rừng khoảng 42%. Hoạt động: trồng rừng, khai thác, chế biến gỗ và lâm sản.

   • Thuỷ sản

     Khai thác và nuôi trồng đều tăng; nuôi trồng phát triển mạnh nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long (tôm, cá tra). Cả nước có bốn ngư trường trọng điểm.

   • Mô hình nông nghiệp hiệu quả

     Nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, liên kết chuỗi giá trị giúp nâng giá trị sản phẩm và thu nhập.

4. 4. Công nghiệp và dịch vụ

   • Nhân tố ảnh hưởng công nghiệp

     Khoáng sản, nguồn nước, nguyên liệu nông – lâm – thuỷ sản; lao động, vốn đầu tư (cả FDI), thị trường, cơ sở hạ tầng, chính sách.

   • Một số ngành công nghiệp

     • Khai thác nhiên liệu, sản xuất điện

       Than (Quảng Ninh), dầu khí (thềm lục địa phía nam); thuỷ điện (Sơn La, Hoà Bình, Lai Châu), nhiệt điện, điện gió, điện mặt trời.

     • Điện tử, dệt may, chế biến thực phẩm

       Sản phẩm điện tử, máy tính dẫn đầu xuất khẩu; dệt may, giày dép, chế biến lương thực – thực phẩm sử dụng nhiều lao động.

   • Trung tâm công nghiệp

     Hai trung tâm lớn nhất: TP Hồ Chí Minh và Hà Nội; tiếp theo là Hải Phòng, Đà Nẵng… Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng tập trung nhiều khu công nghiệp.

   • Dịch vụ

     Giao thông vận tải (Quốc lộ 1, cao tốc Bắc – Nam, đường sắt Thống Nhất, cảng biển, sân bay Nội Bài, Tân Sơn Nhất), bưu chính viễn thông, thương mại, du lịch.

     • Thương mại, du lịch

       Nội thương phát triển, thương mại điện tử tăng nhanh. Xuất khẩu: điện tử, dệt may, nông – thuỷ sản. Du lịch: nhiều di sản thế giới, biển đảo.

5. 5. Trung du và miền núi Bắc Bộ

   • Vị trí, phạm vi

     Phía bắc và tây bắc đất nước, giáp Trung Quốc, Lào; diện tích lớn nhất cả nước; gồm hai tiểu vùng Đông Bắc và Tây Bắc.

   • Thế mạnh tự nhiên

     Khoáng sản (a-pa-tit, đồng, sắt, than), trữ năng thuỷ điện lớn nhất (sông Đà), khí hậu có mùa đông lạnh, nhiều đồng cỏ, rừng.

   • Thế mạnh kinh tế

     Thuỷ điện, khai khoáng; chè, dược liệu, rau quả cận nhiệt và ôn đới; chăn nuôi trâu, bò; du lịch (Sa Pa, cao nguyên đá Đồng Văn), kinh tế cửa khẩu.

   • Hạn chế

     Địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn; lũ quét, sạt lở, sương muối; dân cư thưa, đời sống một số nơi còn khó khăn.

6. 6. Đồng bằng sông Hồng

   • Vị trí, dân cư

     Gồm Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và các tỉnh đồng bằng; có Thủ đô Hà Nội, giáp vịnh Bắc Bộ; dân số đông, mật độ cao nhất cả nước.

   • Thế mạnh

     Đất phù sa màu mỡ, vụ đông với cây ưa lạnh; than Quảng Ninh; biển, vịnh Hạ Long; lao động có trình độ; cơ sở hạ tầng tốt.

   • Kinh tế

     Cơ cấu chuyển dịch giảm nông nghiệp, tăng công nghiệp – dịch vụ; trung tâm lớn Hà Nội, Hải Phòng; vùng trọng điểm lúa thứ hai cả nước.

   • Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ

     Động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế miền Bắc; tập trung công nghiệp điện tử, dịch vụ tài chính, cảng biển, du lịch.