Sơ đồ tư duy Giáo dục công dân lớp 9 học kỳ II

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Bài 6. Quản lí thời gian hiệu quả

   • Ý nghĩa

     Giúp hoàn thành công việc đúng hạn, giảm căng thẳng, cân bằng học tập, nghỉ ngơi và thời gian cho gia đình.

   • Sắp xếp theo mức độ ưu tiên

     • Quan trọng – khẩn cấp

       Làm ngay. VD: ôn bài cho bài kiểm tra ngày mai.

     • Quan trọng – không khẩn cấp

       Lên lịch để làm. VD: kế hoạch ôn thi vào lớp 10.

     • Không quan trọng – khẩn cấp

       Làm nhanh hoặc nhờ người khác hỗ trợ.

     • Không quan trọng – không khẩn cấp

       Hạn chế hoặc loại bỏ. VD: lướt mạng xã hội vô bổ.

   • Cách quản lí

     Xác định mục tiêu, liệt kê công việc, sắp xếp thứ tự ưu tiên, lập thời gian biểu, tránh trì hoãn, kiểm tra và điều chỉnh.

   • Phê phán

     Trì hoãn, làm việc thiếu kế hoạch, sa đà mạng xã hội, trò chơi điện tử.

2. 2. Bài 7. Thích ứng với thay đổi

   • Những thay đổi

     Chuyển trường, chuyển nhà, gia đình có biến cố, thay đổi tâm sinh lí tuổi dậy thì, thiên tai, dịch bệnh.

   • Ý nghĩa

     Giúp giảm căng thẳng, nhanh hoà nhập, biến khó khăn thành cơ hội để trưởng thành.

   • Cách thích ứng

     Bình tĩnh chấp nhận; suy nghĩ tích cực; tìm hiểu hoàn cảnh mới; điều chỉnh thói quen, kế hoạch; chia sẻ, nhờ người tin cậy giúp đỡ.

   • Cần tránh

     Than vãn, buông xuôi, thu mình hoặc phản ứng tiêu cực như bỏ học, nổi loạn.

3. 3. Bài 8. Tiêu dùng thông minh

   • Khái niệm

     Biết lựa chọn, mua sắm, sử dụng hàng hoá, dịch vụ hợp lí, an toàn, tiết kiệm, phù hợp nhu cầu và khả năng tài chính.

   • Biểu hiện

     • Có kế hoạch

       Xác định nhu cầu, lập danh sách mua sắm, phân biệt cần và muốn.

     • Tìm hiểu kĩ sản phẩm

       Đọc nhãn mác, hạn sử dụng, nguồn gốc; so sánh giá và chất lượng.

     • Tỉnh táo, có trách nhiệm

       Không bị cuốn theo quảng cáo, khuyến mãi; ưu tiên sản phẩm thân thiện môi trường.

   • Cảnh giác lừa đảo

     Hàng giả, hàng nhái, giảm giá ảo, lừa đảo mua bán trực tuyến; chỉ mua nơi uy tín, không chuyển tiền trước cho người lạ.

   • Quyền người tiêu dùng

     Được bảo đảm an toàn, được cung cấp thông tin chính xác, được khiếu nại, yêu cầu bồi thường khi hàng hoá không đúng cam kết (Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023).

4. 4. Bài 9. Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí

   • Vi phạm pháp luật

     Hành vi trái pháp luật, có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm phạm các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

   • 3 dấu hiệu

     Trái pháp luật · có lỗi (cố ý hoặc vô ý) · chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lí. Thiếu một dấu hiệu thì không phải vi phạm pháp luật.

   • Các loại vi phạm và trách nhiệm

     • Hình sự

       Hành vi nguy hiểm cho xã hội, được Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm → chịu hình phạt như phạt tiền, cải tạo không giam giữ, phạt tù.

     • Hành chính

       Xâm phạm quy tắc quản lí nhà nước, chưa đến mức tội phạm (VD: vượt đèn đỏ) → cảnh cáo, phạt tiền, tịch thu tang vật…

     • Dân sự

       Xâm phạm quan hệ tài sản, quan hệ nhân thân (VD: mượn tiền không trả đúng hẹn) → bồi thường thiệt hại, thực hiện nghĩa vụ.

     • Kỉ luật

       Vi phạm nội quy, quy chế của cơ quan, đơn vị (VD: công chức nghỉ việc không lí do) → khiển trách, cảnh cáo, buộc thôi việc.

   • Độ tuổi chịu trách nhiệm

     • Trách nhiệm hình sự

       Từ đủ 16 tuổi: mọi tội phạm (trừ trường hợp luật quy định khác); từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi: một số tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng (Bộ luật Hình sự 2015).

     • Trách nhiệm hành chính

       Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi bị xử phạt về vi phạm hành chính do cố ý; từ đủ 16 tuổi bị xử phạt về mọi vi phạm hành chính (Luật Xử lí vi phạm hành chính).

   • Mục đích

     Buộc người vi phạm chấm dứt hành vi trái pháp luật, khắc phục hậu quả; răn đe, giáo dục người khác.

5. 5. Bài 10. Tự do kinh doanh và nghĩa vụ nộp thuế

   • Kinh doanh

     Hoạt động sản xuất, mua bán, cung ứng dịch vụ nhằm mục đích sinh lời.

   • Quyền tự do kinh doanh

     Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm (Điều 33 Hiến pháp 2013); được chọn hình thức, quy mô kinh doanh.

   • Nghĩa vụ người kinh doanh

     Đăng kí kinh doanh, kinh doanh đúng ngành nghề, kê khai trung thực, nộp thuế; bảo vệ môi trường, quyền lợi người tiêu dùng; không buôn bán hàng cấm, hàng giả.

   • Thuế

     Khoản nộp bắt buộc mà tổ chức, cá nhân phải nộp cho Nhà nước theo luật định, dùng để chi cho các công việc chung của đất nước.

   • Nghĩa vụ nộp thuế

     Mọi người có nghĩa vụ nộp thuế theo luật định (Điều 47 Hiến pháp 2013). Trốn thuế có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

   • Một số loại thuế

     Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, nhập khẩu.

6. 6. Nhắc lại học kỳ I

   • Sống có lí tưởng; khoan dung

     Có mục đích sống cao đẹp; tha thứ nhưng không dung túng.

   • Hoạt động cộng đồng; khách quan, công bằng

     Tham gia vì lợi ích chung; đánh giá đúng, đối xử ngang nhau.

   • Bảo vệ hoà bình

     Giải quyết mâu thuẫn bằng đối thoại; phân biệt chiến tranh chính nghĩa và phi nghĩa.