🛠️ Công nghệ · Lớp 9 · Ôn tập cuối học kỳ II – cuối năm
Sơ đồ tư duy Công nghệ lớp 9 học kỳ II
Ôn tập mô đun Lắp đặt mạng điện trong nhà (mô đun lựa chọn phổ biến; trường khác có thể học Trồng cây ăn quả hoặc Chế biến thực phẩm), nhắc lại định hướng nghề nghiệp học kỳ I.
Chấm tròn nhỏ: ý có giải thích, ví dụ — bấm vào ý trên sơ đồ để xem chi tiết ở dàn ý bên dưới.
📌 Cần nhớ
- Aptomat tự ngắt khi quá tải hoặc ngắn mạch.
- Công tắc, cầu chì, aptomat mắc trên dây pha; công tắc nối tiếp với tải.
- Đèn, ổ cắm trong nhà mắc song song.
- Sơ đồ nguyên lí: mối liên hệ điện; sơ đồ lắp đặt: vị trí, cách lắp.
- Ampe kìm đo dòng điện không cần cắt mạch.
- Tổng chi phí = vật liệu, thiết bị + nhân công.
⚠️ Lỗi hay gặp khi làm bài
- Mắc công tắc trên dây trung tính — khi tắt đèn, đui đèn vẫn có điện, dễ bị giật khi thay bóng.
- Mắc ổ cắm nối tiếp với đèn — ổ cắm phải mắc song song để có đủ điện áp.
- Đo điện trở khi mạch còn điện làm hỏng đồng hồ — phải ngắt nguồn trước.
- Kẹp ampe kìm quanh cả hai dây pha và trung tính — kết quả gần bằng 0; chỉ kẹp một dây.
📝 Dàn ý chi tiết
Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.
1. Thiết bị đóng cắt, lấy điện
Công tắc
Đóng, cắt mạch điện cho đèn, quạt; mắc nối tiếp với tải, trên dây pha.
Cầu dao
Đóng, cắt mạch điện bằng tay, thường đặt ở đầu mạch chính.
Aptomat (cầu dao tự động)
Đóng cắt bằng tay và tự động ngắt mạch khi quá tải hoặc ngắn mạch; thay cho cầu dao + cầu chì.
Ổ cắm, phích cắm
Lấy điện cho đồ dùng điện; ổ cắm mắc song song với nguồn.
Thông số kĩ thuật
Điện áp định mức (V), dòng điện định mức (A). Chọn thiết bị có thông số lớn hơn hoặc bằng yêu cầu của mạch.
2. Dụng cụ đo điện cơ bản
Đồng hồ vạn năng
Đo điện áp, dòng điện, điện trở; kiểm tra thông mạch. Chọn đúng đại lượng, thang đo trước khi đo.
Ampe kìm
Đo dòng điện xoay chiều bằng cách kẹp hàm kìm quanh một dây dẫn, không cần cắt mạch.
An toàn khi đo
Không chuyển thang đo khi đang đo; đo điện trở phải ngắt nguồn; ước lượng giá trị để chọn thang lớn trước.
3. Thiết kế mạng điện trong nhà
Sơ đồ nguyên lí
Thể hiện mối liên hệ điện giữa các phần tử, không thể hiện vị trí lắp đặt thực tế.
Sơ đồ lắp đặt
Thể hiện vị trí, cách lắp đặt các thiết bị và đường dây; dùng để thi công, dự trù vật liệu.
Các bước thiết kế
Xác định nhu cầu
Số phòng, số đèn, ổ cắm, thiết bị cần dùng.
Vẽ sơ đồ
Vẽ sơ đồ nguyên lí rồi sơ đồ lắp đặt.
Chọn vật liệu, thiết bị
Chọn dây dẫn, aptomat, công tắc, ổ cắm phù hợp công suất.
Nguyên tắc mắc mạch
Thiết bị bảo vệ đặt trước, trên dây pha; công tắc nối tiếp với đèn; các đèn, ổ cắm mắc song song.
4. Vật liệu, dụng cụ lắp đặt
Dây dẫn điện
Lõi đồng (hoặc nhôm), vỏ cách điện; chọn tiết diện lõi phù hợp dòng điện.
Vật liệu phụ
Ống luồn dây, nẹp, đế âm, băng dính cách điện, vít, nở nhựa.
Dụng cụ
Kìm điện, kìm tuốt dây, tua vít, máy khoan, thước, bút thử điện.
5. Chi phí và lắp đặt
Tính toán chi phí
Lập bảng số lượng × đơn giá cho vật liệu, thiết bị; cộng chi phí nhân công → tổng chi phí.
Quy trình lắp đặt
1. Vạch dấu
Xác định vị trí thiết bị và đường đi dây theo sơ đồ lắp đặt.
2. Lắp ống, đi dây
Khoan, lắp ống luồn hoặc nẹp, luồn dây dẫn.
3. Lắp thiết bị, nối dây
Lắp aptomat, công tắc, ổ cắm, đèn; nối dây chắc, bọc cách điện kín.
4. Kiểm tra, vận hành thử
Kiểm tra thông mạch, cách điện rồi mới đóng điện thử.
An toàn
Ngắt nguồn trước khi làm; dùng dụng cụ cách điện; kiểm tra lại bằng bút thử điện.
6. Nghề lắp đặt điện
Các nghề liên quan
Kĩ sư điện, kĩ thuật viên điện, thợ lắp đặt điện dân dụng và công nghiệp.
Yêu cầu
Sức khoẻ tốt, không sợ độ cao, cẩn thận, hiểu biết kĩ thuật điện, tuân thủ quy tắc an toàn.
Nhắc lại học kỳ I
Dùng lí thuyết cây nghề nghiệp, Holland để đánh giá mức độ phù hợp với nghề điện.
Ôn xong? Luyện ngay Công nghệ lớp 9
Câu hỏi theo từng chủ đề có lời giải chi tiết, chấm điểm ngay — miễn phí.
Các môn khác lớp 9
🧮 Toán 9
📖 Ngữ văn 9
🔤 Tiếng Anh 9
🔬 Khoa học tự nhiên 9
📜 Lịch sử 9
🌏 Địa lí 9
⚖️ Giáo dục công dân 9
💻 Tin học 9
🛠️ Công nghệ 9
Công nghệ các lớp khác
Học Vui Mà biên soạn theo Chương trình GDPT 2018, bám phân bổ học kỳ của bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Nếu trường dùng bộ sách khác, con đối chiếu với đề cương ôn tập của lớp.