Sơ đồ tư duy Công nghệ lớp 12 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Giới thiệu kĩ thuật điện

   • Khái niệm

     Lĩnh vực nghiên cứu, ứng dụng điện năng: sản xuất, truyền tải, phân phối, đo lường, điều khiển và sử dụng điện.

   • Vai trò

     Cung cấp năng lượng cho sản xuất, đời sống; nền tảng cho tự động hoá, điện tử, viễn thông.

   • Ngành nghề

     Kĩ sư điện, kĩ thuật viên, thợ điện: sản xuất, truyền tải điện; chế tạo, lắp đặt, vận hành, bảo dưỡng thiết bị điện.

2. 2. Mạch điện xoay chiều ba pha

   • Nguồn ba pha

     Ba sức điện động cùng biên độ, cùng tần số, lệch pha nhau 120° (2π/3).

   • Nối hình sao (Y)

     Ud = √3·Up; Id = Ip. Có dây trung tính tạo mạng 4 dây 380/220 V.

   • Nối tam giác (Δ)

     Ud = Up; Id = √3·Ip.

   • Ví dụ

     Mạng 380/220 V: điện áp dây 380 V, điện áp pha 220 V (380 ≈ √3 × 220).

3. 3. Hệ thống điện quốc gia

   • Cấu trúc

     Nguồn điện (nhà máy điện) – lưới điện (truyền tải, phân phối) – phụ tải (hộ tiêu thụ).

   • Lưới truyền tải

     Điện áp cao (220 kV, 500 kV), tải điện đi xa, giảm hao phí; đường dây 500 kV Bắc – Nam.

   • Lưới phân phối

     Điện áp trung và hạ áp (22 kV, 0,4 kV) đưa điện đến hộ tiêu thụ.

   • Sản xuất điện năng

     • Nhiệt điện

       Đốt than, khí → lò hơi tạo hơi nước → quay tuabin → máy phát điện.

     • Thuỷ điện

       Năng lượng dòng nước từ hồ chứa → tuabin nước → máy phát điện.

     • Năng lượng tái tạo

       Điện gió (tuabin gió), điện mặt trời (pin quang điện + bộ nghịch lưu); sạch, phụ thuộc thời tiết.

   • Mạng điện quy mô nhỏ

     Mạng sản xuất: trạm biến áp → tủ phân phối tổng → tủ động lực, tủ chiếu sáng. Mạng sinh hoạt: máy biến áp hạ áp → tủ điện các nhà.

4. 4. Hệ thống điện trong gia đình

   • Cấu trúc

     Nguồn từ lưới hạ áp → công tơ → tủ (bảng) điện tổng → các mạch nhánh (chiếu sáng, ổ cắm, điều hoà…).

   • Thiết bị điện

     • Aptomat (MCB)

       Tự động ngắt mạch khi quá tải, ngắn mạch.

     • RCD / RCBO

       Phát hiện dòng điện rò, ngắt điện nhanh chống điện giật; RCBO kết hợp thêm bảo vệ quá tải, ngắn mạch.

     • Công tơ điện

       Đo điện năng tiêu thụ, đơn vị kWh (số điện).

   • Mạch điều khiển

     Công tắc hai cực, công tắc ba cực (đèn cầu thang bật/tắt ở 2 nơi), cảm biến, hẹn giờ, điều khiển thông minh.

5. 5. An toàn và tiết kiệm điện

   • Biện pháp an toàn

     Dùng thiết bị đạt chuẩn, cách điện tốt; nối đất vỏ thiết bị; lắp RCD; ngắt điện khi sửa chữa; giữ khoảng cách lưới cao áp.

   • Sơ cứu

     Ngắt nguồn hoặc tách nạn nhân bằng vật cách điện → kiểm tra hô hấp, hồi sức tim phổi → gọi 115.

   • Điện năng tiêu thụ

     A = P × t. VD: bóng 40 W dùng 5 giờ/ngày trong 30 ngày → 40 × 150 = 6 000 Wh = 6 kWh.

   • Tiết kiệm điện

     Chọn thiết bị hiệu suất cao, nhãn năng lượng nhiều sao; tắt khi không dùng; tận dụng tự nhiên; tránh dùng giờ cao điểm.

6. 6. Giới thiệu kĩ thuật điện tử

   • Khái niệm

     Ngành kĩ thuật nghiên cứu, chế tạo, ứng dụng linh kiện và mạch điện tử để thu, xử lí, truyền tín hiệu và điều khiển.

   • Vai trò, triển vọng

     Có mặt trong sản xuất, y tế, giao thông, viễn thông, gia dụng; phát triển mạnh cùng IoT, AI, vi mạch bán dẫn.

   • Ngành nghề và dịch vụ

     Kĩ sư điện tử, kĩ thuật viên; thiết kế, sản xuất linh kiện, lắp ráp, sửa chữa, bảo trì thiết bị điện tử.