Sơ đồ tư duy Công nghệ lớp 6 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Khái quát về nhà ở

   • Vai trò của nhà ở

     Nơi trú ngụ, bảo vệ con người trước mưa, nắng, gió bão; nơi đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, nghỉ ngơi của các thành viên gia đình.

   • Cấu tạo chung

     • Móng nhà

       Nằm dưới mặt đất, đỡ và truyền toàn bộ trọng lượng ngôi nhà xuống nền đất.

     • Thân nhà

       Gồm tường, cột, dầm, sàn, cửa… nâng đỡ mái và ngăn chia không gian.

     • Mái nhà

       Phần trên cùng, che mưa nắng, bảo vệ ngôi nhà.

   • Các khu vực chức năng

     Khu sinh hoạt chung, khu nghỉ ngơi, khu thờ cúng, khu nấu ăn, khu vệ sinh… Bố trí hợp lí giúp tiện lợi, sạch sẽ.

   • Kiến trúc nhà ở Việt Nam

     • Nông thôn

       Nhà ba gian truyền thống, nhà nhiều gian có sân, vườn.

     • Thành thị

       Nhà liền kề (nhà phố), nhà chung cư nhiều tầng, nhà biệt thự.

     • Khu vực đặc thù

       Nhà sàn ở miền núi (tránh ẩm thấp, thú dữ); nhà nổi, nhà trên cọc ở vùng sông nước.

2. 2. Xây dựng nhà ở

   • Vật liệu xây dựng

     • Vật liệu tự nhiên

       Cát, đá, sỏi, gỗ, tre, nứa, lá, đất sét.

     • Vật liệu nhân tạo

       Gạch, ngói, xi măng, thép, kính, sơn.

     • Vữa và bê tông

       Vữa = xi măng + cát + nước; bê tông có thêm đá (sỏi); bê tông cốt thép có thêm khung thép bên trong, chịu lực tốt.

   • Các bước chính xây nhà

     • Bước 1: Thiết kế (chuẩn bị)

       Chọn kiểu nhà, vẽ bản thiết kế, dự trù kinh phí, chọn vật liệu.

     • Bước 2: Thi công thô

       Làm móng, dựng khung, xây tường, làm mái.

     • Bước 3: Hoàn thiện

       Trát, sơn tường, lát nền, lắp đặt hệ thống điện, nước, thiết bị vệ sinh.

   • An toàn lao động

     Đội mũ bảo hộ, đeo dây an toàn khi làm trên cao, rào chắn khu thi công, đảm bảo vệ sinh môi trường xung quanh.

3. 3. Ngôi nhà thông minh

   • Khái niệm

     Ngôi nhà có các thiết bị được kết nối, điều khiển tự động hoặc bán tự động (qua điện thoại, giọng nói, cảm biến).

   • Hệ thống an ninh, an toàn

     Camera, báo trộm, báo cháy, báo khói, khoá cửa thông minh; báo tin tới điện thoại chủ nhà.

   • Hệ thống chiếu sáng

     Đèn tự bật/tắt nhờ cảm biến chuyển động, ánh sáng; điều chỉnh độ sáng.

   • Kiểm soát nhiệt độ

     Điều hoà, rèm cửa tự điều chỉnh theo nhiệt độ, ánh sáng.

   • Giải trí, gia dụng

     Ti vi, loa, thiết bị gia dụng điều khiển từ xa hoặc hẹn giờ.

   • Đặc điểm chính

     Tiện ích; an ninh, an toàn; tiết kiệm năng lượng.

4. 4. Sử dụng năng lượng tiết kiệm

   • Tiết kiệm điện

     Tắt thiết bị khi không dùng; dùng đèn LED, thiết bị có nhãn năng lượng nhiều sao; tận dụng ánh sáng, gió tự nhiên.

   • Tiết kiệm chất đốt

     Chỉnh lửa vừa đáy nồi, chuẩn bị nguyên liệu trước khi đun, tắt bếp ngay khi nấu xong.

   • Năng lượng tái tạo

     Pin mặt trời biến quang năng thành điện năng, sạch và giảm dùng điện lưới.

5. 5. Thực phẩm và dinh dưỡng

   • Các nhóm thực phẩm chính

     • Giàu tinh bột, đường

       Gạo, ngô, khoai, bánh mì — nguồn năng lượng chủ yếu.

     • Giàu chất đạm

       Thịt, cá, trứng, sữa, đậu — xây dựng, tái tạo tế bào, giúp cơ thể lớn lên.

     • Giàu chất béo

       Dầu, mỡ, bơ, lạc, vừng — cung cấp năng lượng, giúp hấp thụ vitamin A, D, E, K.

     • Giàu vitamin, khoáng

       Rau, củ, quả, sữa, hải sản — tăng sức đề kháng; canxi cho xương, i-ốt chống bướu cổ, sắt tạo máu.

   • Nước và chất xơ

     Nước tham gia mọi hoạt động sống; chất xơ (rau, quả) giúp tiêu hoá tốt, chống táo bón.

   • Bữa ăn hợp lí

     Có đủ các nhóm thực phẩm, kết hợp đa dạng với tỉ lệ thích hợp, đáp ứng nhu cầu năng lượng của từng người.

   • Thói quen ăn uống khoa học

     Ăn đúng bữa (không bỏ bữa sáng), ăn đúng cách, uống đủ nước, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

6. 6. Bảo quản và chế biến thực phẩm

   • Vai trò của bảo quản

     Làm chậm hư hỏng, kéo dài thời gian sử dụng, giữ chất dinh dưỡng của thực phẩm.

   • Phương pháp bảo quản

     • Làm lạnh

       Ngăn mát tủ lạnh, trên 0 °C; giữ rau, quả, trứng, sữa được vài ngày.

     • Đông lạnh

       Ngăn đá, dưới 0 °C; giữ thịt, cá được vài tuần.

     • Làm khô

       Phơi, sấy để giảm nước, vi khuẩn khó phát triển (tôm khô, mực khô, nấm).

     • Ướp

       Ướp muối hoặc đường (cá muối, mứt) để hạn chế vi khuẩn.

   • Chế biến có sử dụng nhiệt

     • Trong nước

       Luộc, nấu, kho.

     • Bằng hơi nước

       Hấp (đồ): xôi, bánh bao — ít mất chất dinh dưỡng.

     • Nhiệt trực tiếp / chất béo

       Nướng (sức nóng trực tiếp của lửa); rán, rang, xào (dùng chất béo).

   • Chế biến không dùng nhiệt

     Trộn hỗn hợp (nộm, salad), muối chua (dưa cải, cà muối).

   • An toàn vệ sinh thực phẩm

     Rửa tay, dụng cụ sạch; tách thực phẩm sống và chín; nấu chín kĩ; không dùng thực phẩm ôi thiu, quá hạn.