Sơ đồ tư duy Công nghệ lớp 8 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Tiêu chuẩn bản vẽ kĩ thuật

   • Khổ giấy

     A0 841×1189, A1 594×841, A2 420×594, A3 297×420, A4 210×297 (mm). Mỗi khổ nhỏ bằng nửa khổ liền trước.

   • Tỉ lệ

     Tỉ số kích thước trên bản vẽ / kích thước thật. Thu nhỏ 1:2, 1:5; nguyên hình 1:1; phóng to 2:1, 5:1.

   • Nét vẽ

     • Nét liền đậm

       Đường bao thấy, cạnh thấy.

     • Nét liền mảnh

       Đường kích thước, đường gióng, đường gạch gạch mặt cắt.

     • Nét đứt mảnh

       Đường bao khuất, cạnh khuất.

     • Nét gạch dài – chấm mảnh

       Đường tâm, đường trục đối xứng.

   • Ghi kích thước

     Đường gióng, đường kích thước, chữ số kích thước (đơn vị mm, không ghi đơn vị); Ø: đường kính, R: bán kính.

2. 2. Hình chiếu vuông góc

   • Phép chiếu vuông góc

     Các tia chiếu song song với nhau và vuông góc với mặt phẳng chiếu.

   • Ba hình chiếu

     • Hình chiếu đứng

       Hướng chiếu từ trước tới, trên mặt phẳng chiếu đứng.

     • Hình chiếu bằng

       Hướng chiếu từ trên xuống; đặt dưới hình chiếu đứng.

     • Hình chiếu cạnh

       Hướng chiếu từ trái sang; đặt bên phải hình chiếu đứng.

   • Khối đa diện

     Hình hộp chữ nhật, lăng trụ đều, chóp đều: hình chiếu là các đa giác (hình chữ nhật, tam giác…).

   • Khối tròn xoay

     Hình trụ, nón, cầu. VD hình trụ đặt đứng: hình chiếu đứng, cạnh là hình chữ nhật; hình chiếu bằng là hình tròn.

3. 3. Bản vẽ chi tiết, lắp, nhà

   • Bản vẽ chi tiết

     Gồm hình biểu diễn, kích thước, yêu cầu kĩ thuật, khung tên. Đọc: khung tên → hình biểu diễn → kích thước → yêu cầu kĩ thuật.

   • Bản vẽ lắp

     Gồm hình biểu diễn, kích thước, bảng kê, khung tên. Đọc: khung tên → bảng kê → hình biểu diễn → kích thước → phân tích chi tiết → tổng hợp.

   • Bản vẽ nhà

     • Mặt bằng

       Hình cắt bằng của ngôi nhà — hình biểu diễn quan trọng nhất, thể hiện vị trí tường, cửa, phòng.

     • Mặt đứng

       Hình chiếu vuông góc mặt ngoài ngôi nhà, thể hiện hình dáng, vẻ đẹp bên ngoài.

     • Mặt cắt

       Hình cắt bằng mặt phẳng song song mặt phẳng chiếu đứng hoặc cạnh; thể hiện chiều cao các bộ phận.

4. 4. Vật liệu cơ khí

   • Kim loại đen

     • Thép

       Hợp kim sắt – carbon, tỉ lệ carbon ≤ 2,14%; dẻo, bền, dùng làm khung, dụng cụ.

     • Gang

       Tỉ lệ carbon > 2,14%; cứng, giòn, đúc tốt (vỏ máy, nắp cống).

   • Kim loại màu

     Đồng và hợp kim đồng (dẫn điện tốt, làm dây điện); nhôm và hợp kim nhôm (nhẹ, chống gỉ, làm xoong nồi, khung cửa).

   • Vật liệu phi kim loại

     Chất dẻo (nhiệt dẻo: nung nóng chảy được, tái chế; nhiệt rắn: không nóng chảy lại), cao su (đàn hồi, cách điện).

   • Nhận biết vật liệu

     Quan sát màu sắc, độ bóng; thử độ cứng, độ dẻo, khối lượng; kiểm tra bằng nam châm (thép, gang bị hút).

5. 5. Truyền và biến đổi chuyển động

   • Truyền động đai (ma sát)

     Bánh dẫn (1), bánh bị dẫn (2), dây đai. i = n₁/n₂ = D₂/D₁. Bánh nhỏ quay nhanh hơn bánh lớn.

   • Truyền động ăn khớp

     Bánh răng hoặc đĩa – xích. i = n₁/n₂ = Z₂/Z₁ (Z: số răng). Truyền chính xác, không trượt.

   • Ví dụ tính

     Z₁ = 20, Z₂ = 60 → i = 60/20 = 3: bánh bị dẫn quay chậm hơn bánh dẫn 3 lần.

   • Biến đổi chuyển động

     • Tay quay – con trượt

       Biến chuyển động quay thành tịnh tiến qua lại (và ngược lại); dùng trong máy khâu, động cơ.

     • Bánh răng – thanh răng

       Biến chuyển động quay của bánh răng thành tịnh tiến của thanh răng (cổng trượt, máy khoan).

6. 6. Gia công cơ khí bằng tay

   • Dụng cụ

     Đo: thước lá, thước cặp. Vạch dấu: mũi vạch, chấm dấu. Kẹp: êtô. Cắt, gọt: cưa, dũa, búa.

   • Đo và vạch dấu

     Đo kích thước, vạch đường gia công lên phôi, chấm dấu tâm lỗ trước khi cắt.

   • Cưa kim loại

     Kẹp chặt phôi, đẩy cưa đi thì ấn, kéo về thì không ấn; khi sắp đứt đẩy nhẹ và đỡ vật.

   • Dũa

     Làm nhẵn, phẳng bề mặt; đẩy dũa thì ấn, kéo về nhẹ nhàng; giữ dũa thăng bằng.

   • An toàn lao động

     Kẹp chặt vật; không dùng tay gạt hoặc miệng thổi mạt kim loại; dùng dụng cụ có cán chắc chắn.

   • Ngành nghề cơ khí

     Kĩ sư cơ khí, kĩ thuật viên cơ khí, thợ cơ khí (tiện, phay, hàn, lắp ráp).