Sơ đồ tư duy Công nghệ lớp 10 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Khoa học, kĩ thuật, công nghệ

   • Khoa học

     Hệ thống tri thức về quy luật của tự nhiên, xã hội, tư duy; trả lời câu hỏi "là gì, vì sao".

   • Kĩ thuật

     Ứng dụng nguyên lí khoa học để thiết kế, chế tạo, vận hành máy móc, thiết bị, công trình hiệu quả, kinh tế.

   • Công nghệ

     Giải pháp, quy trình, bí quyết kĩ thuật (có hoặc không kèm công cụ) để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm.

   • Mối quan hệ

     Khoa học là cơ sở cho kĩ thuật, công nghệ; công nghệ tạo công cụ thúc đẩy khoa học phát triển.

   • Công nghệ với đời sống

     Tác động tích cực (năng suất, tiện nghi) và tiêu cực (ô nhiễm, cạn kiệt tài nguyên) tới tự nhiên, xã hội, con người.

2. 2. Hệ thống kĩ thuật

   • Khái niệm

     Gồm nhiều phần tử liên kết với nhau, cùng thực hiện một nhiệm vụ kĩ thuật.

   • Cấu trúc

     • Đầu vào

       Vật liệu, năng lượng, thông tin đưa vào hệ thống.

     • Bộ phận xử lí

       Biến đổi đầu vào thành đầu ra.

     • Đầu ra

       Sản phẩm, năng lượng hoặc thông tin tạo thành.

   • Điều khiển hở và kín

     Hệ hở không có phản hồi; hệ kín có tín hiệu phản hồi từ đầu ra để tự điều chỉnh (VD: điều hoà giữ nhiệt độ).

3. 3. Công nghệ phổ biến và mới

   • Luyện kim, cơ khí

     Luyện gang thép, kim loại màu; đúc, gia công cắt gọt, gia công áp lực, hàn.

   • Sản xuất điện năng

     Nhiệt điện, thuỷ điện, điện hạt nhân, điện gió, điện mặt trời.

   • Điện – điện tử

     Điện quang (chiếu sáng), điện cơ (động cơ), điều khiển và tự động hoá, truyền thông không dây.

   • Công nghệ mới

     Nano, CNC, in 3D, năng lượng tái tạo, vật liệu thông minh, Internet vạn vật (IoT), robot thông minh, trí tuệ nhân tạo.

   • Đánh giá công nghệ

     Tiêu chí: hiệu quả, độ tin cậy, kinh tế, tác động môi trường. Sản phẩm: chức năng, cấu tạo, thẩm mĩ, an toàn, giá thành.

4. 4. Cách mạng công nghiệp, nghề

   • Lần thứ nhất

     Cuối thế kỉ XVIII: máy hơi nước, cơ giới hoá sản xuất.

   • Lần thứ hai

     Cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX: điện năng, dây chuyền sản xuất hàng loạt.

   • Lần thứ ba

     Từ khoảng những năm 1970: điện tử, máy tính, Internet, tự động hoá sản xuất.

   • Lần thứ tư

     Đầu thế kỉ XXI: hệ thống thực – ảo, IoT, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, kết nối thông minh.

   • Ngành nghề kĩ thuật, công nghệ

     Kĩ sư, kĩ thuật viên, công nhân lành nghề ở các lĩnh vực cơ khí, điện, xây dựng…; cần năng lực chuyên môn và ý thức an toàn.

5. 5. Tiêu chuẩn bản vẽ kĩ thuật

   • Khổ giấy, tỉ lệ

     A0–A4 (A4 = 210×297 mm). Tỉ lệ thu nhỏ 1:2, nguyên hình 1:1, phóng to 2:1.

   • Nét vẽ

     Liền đậm: đường bao thấy; liền mảnh: đường kích thước, gióng; đứt mảnh: cạnh khuất; gạch dài – chấm mảnh: đường tâm, trục.

   • Chữ viết, kích thước

     Chữ rõ ràng, đúng khổ chữ tiêu chuẩn; kích thước ghi theo mm, không ghi đơn vị; Ø đường kính, R bán kính.

6. 6. Hình chiếu, hình cắt, trục đo

   • Hình chiếu vuông góc

     • PP góc chiếu thứ nhất

       Dùng theo TCVN: hình chiếu bằng đặt dưới, hình chiếu cạnh đặt bên phải hình chiếu đứng.

     • PP góc chiếu thứ ba

       Hình chiếu bằng đặt trên, hình chiếu cạnh đặt bên trái hình chiếu đứng.

   • Hình cắt và mặt cắt

     • Mặt cắt

       Biểu diễn phần vật thể tiếp xúc với mặt phẳng cắt; gồm mặt cắt chập và mặt cắt rời.

     • Hình cắt

       Biểu diễn mặt cắt và đường bao phần vật thể sau mặt phẳng cắt: hình cắt toàn bộ, một nửa, cục bộ.

     • Kí hiệu vật liệu

       Phần tiếp xúc mặt phẳng cắt kẻ gạch nét liền mảnh, nghiêng 45°.

   • Hình chiếu trục đo

     • Vuông góc đều

       Góc giữa các trục đo đều bằng 120°; hệ số biến dạng p = q = r = 1.

     • Xiên góc cân

       X'O'Z' = 90°, X'O'Y' = Y'O'Z' = 135°; p = r = 1, q = 0,5.