Sơ đồ tư duy Công nghệ lớp 11 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Khái quát cơ khí chế tạo

   • Khái niệm

     Lĩnh vực sử dụng vật liệu và các phương pháp gia công để chế tạo máy, thiết bị, dụng cụ, chi tiết cơ khí.

   • Vai trò

     Tạo công cụ, máy móc cho mọi ngành sản xuất; nâng cao năng suất, chất lượng cuộc sống.

   • Quy trình chế tạo

     Thiết kế (bản vẽ) → chế tạo phôi → gia công chi tiết → lắp ráp → kiểm tra, đóng gói sản phẩm.

   • Ngành nghề

     Kĩ sư cơ khí chế tạo, kĩ thuật viên, thợ tiện, phay, hàn, vận hành máy CNC, lắp ráp.

2. 2. Vật liệu cơ khí

   • Tính chất

     • Cơ tính

       Độ bền (chống biến dạng dẻo, phá huỷ), độ cứng (đo HB, HRC, HV), độ dẻo (khả năng biến dạng dẻo).

     • Lí tính, hoá tính

       Khối lượng riêng, nhiệt độ nóng chảy, dẫn điện, dẫn nhiệt; khả năng chống ăn mòn.

     • Tính công nghệ

       Khả năng gia công: tính đúc, tính hàn, tính rèn, tính cắt gọt.

   • Kim loại và hợp kim

     Kim loại đen: gang (C > 2,14%), thép (C ≤ 2,14%), thép hợp kim. Kim loại màu: nhôm, đồng và hợp kim.

   • Vật liệu phi kim loại

     Chất dẻo nhiệt dẻo (tái chế được), nhiệt rắn (không nóng chảy lại); cao su; gốm (ceramic) chịu nhiệt, cứng.

   • Vật liệu mới

     Composite (vật liệu nền + cốt), vật liệu nano, vật liệu thông minh (hợp kim nhớ hình)…

3. 3. Gia công cơ khí

   • Khái niệm

     Tác động lên phôi để thay đổi hình dạng, kích thước, tính chất, tạo chi tiết theo yêu cầu bản vẽ.

   • Gia công không phoi

     • Đúc

       Rót kim loại lỏng vào khuôn, để nguội lấy vật đúc. Đúc khuôn cát: làm mẫu → làm khuôn → nấu, rót kim loại → lấy vật đúc.

     • Gia công áp lực

       Dùng ngoại lực làm kim loại biến dạng dẻo: rèn, dập, cán, kéo; không làm thay đổi khối lượng vật liệu.

     • Hàn

       Nối các chi tiết bằng cách nung chảy chỗ nối (hàn hồ quang tay, hàn hơi…), tạo mối hàn liền khối.

   • Gia công cắt gọt (có phoi)

     Dùng dụng cụ cắt lấy đi lớp vật liệu dư dưới dạng phoi: tiện, phay, bào, khoan, mài.

   • Tiện

     Phôi quay tròn (chuyển động chính), dao tiến dọc hoặc ngang; gia công mặt trụ, côn, mặt đầu, ren.

   • Quy trình công nghệ gia công

     Trình tự các bước (nguyên công) hợp lí để biến phôi thành chi tiết đạt yêu cầu: chọn phôi → gia công thô → tinh → kiểm tra.

4. 4. Sản xuất cơ khí

   • Quá trình sản xuất

     Thiết kế sản phẩm → chế tạo phôi → gia công → lắp ráp → kiểm tra chất lượng → đóng gói.

   • Robot công nghiệp

     Tay máy, bộ điều khiển, cơ cấu chấp hành, cảm biến; làm hàn, sơn, lắp ráp, bốc xếp trên dây chuyền tự động.

   • Tự động hoá thời 4.0

     Hệ thống sản xuất linh hoạt (FMS), sản xuất tích hợp máy tính (CIM), nhà máy thông minh kết nối IoT, AI.

   • An toàn lao động

     Mặc đồ bảo hộ, kính, găng tay; tuân thủ quy trình vận hành máy; che chắn bộ phận chuyển động; không đeo đồ dễ cuốn vào máy.

   • Bảo vệ môi trường

     Thu gom phoi, dầu mỡ, dung dịch trơn nguội; xử lí khí thải, bụi, tiếng ồn.