Sơ đồ tư duy Lịch sử lớp 10 học kỳ II

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Cơ sở văn minh Đông Nam Á

   • Điều kiện tự nhiên

     Khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiều sông lớn và biển → nền văn minh nông nghiệp lúa nước gắn với sông nước và biển.

   • Cư dân và xã hội

     Cư dân bản địa có nền văn hoá chung (văn hoá Đông Sơn, Sa Huỳnh…); tổ chức làng xã, tín ngưỡng phồn thực, thờ cúng tổ tiên.

   • Giao lưu với bên ngoài

     Tiếp thu có chọn lọc văn hoá Ấn Độ, Trung Hoa, sau đó là Ả Rập, phương Tây, đồng thời giữ bản sắc riêng.

   • Các thời kì phát triển

     Đầu Công nguyên – thế kỉ X: hình thành; thế kỉ X – XV: phát triển rực rỡ; thế kỉ XVI – XIX: suy thoái, bị phương Tây xâm nhập.

2. 2. Thành tựu văn minh Đông Nam Á

   • Tôn giáo – tín ngưỡng

     Tín ngưỡng bản địa kết hợp Phật giáo, Hin-đu giáo, Hồi giáo (hải đảo), Công giáo (Phi-líp-pin).

   • Chữ viết – văn học

     Dựa trên chữ Phạn tạo chữ Chăm cổ, Khơ-me cổ, Môn cổ, Mã Lai cổ; người Việt sáng tạo chữ Nôm từ chữ Hán; văn học dân gian và viết phong phú.

   • Kiến trúc – điêu khắc

     Bô-rô-bu-đua (In-đô-nê-xi-a), Ăng-co Vát (Cam-pu-chia), Thạt Luổng (Lào), chùa Vàng Sơ-ve-đa-gôn (Mi-an-ma), thánh địa Mỹ Sơn (Việt Nam).

3. 3. Văn minh cổ trên đất nước Việt Nam

   • Văn Lang – Âu Lạc

     Hình thành trên nền văn hoá Đông Sơn ở lưu vực sông Hồng, sông Mã, sông Cả; nhà nước sơ khai, trống đồng, lúa nước, thành Cổ Loa, tục thờ cúng tổ tiên.

   • Chăm-pa

     Trên nền văn hoá Sa Huỳnh ở Trung Bộ; nông nghiệp và buôn bán biển; chữ Chăm cổ, Hin-đu giáo, kiến trúc đền tháp (Mỹ Sơn, Pô Na-ga).

   • Phù Nam

     Trên nền văn hoá Óc Eo ở Nam Bộ; thương mại đường biển phát triển, cảng thị Óc Eo; chịu ảnh hưởng văn hoá Ấn Độ.

4. 4. Văn minh Đại Việt

   • Khái niệm và cơ sở

     Những sáng tạo vật chất, tinh thần của người Việt từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XIX; dựa trên nền độc lập tự chủ, kế thừa Văn Lang – Âu Lạc, tiếp thu văn minh Trung Hoa, Ấn Độ.

   • Chính trị – pháp luật

     Nhà nước quân chủ trung ương tập quyền ngày càng hoàn thiện; các bộ luật: Hình thư (Lý), Quốc triều hình luật (Lê sơ), Hoàng Việt luật lệ (Nguyễn).

   • Kinh tế

     Nông nghiệp lúa nước là chính, coi trọng đê điều; thủ công nghiệp (gốm Bát Tràng, Chu Đậu); thương nghiệp: Thăng Long, Phố Hiến, Hội An.

   • Tư tưởng – tôn giáo

     Tư tưởng yêu nước là cốt lõi; Phật giáo thịnh thời Lý – Trần; Nho giáo độc tôn từ thời Lê sơ; “Tam giáo đồng nguyên”.

   • Giáo dục, chữ viết, khoa học

     1075 khoa thi đầu tiên, 1076 Quốc Tử Giám; chữ Hán, chữ Nôm, chữ Quốc ngữ (thế kỉ XVII).

     • Tác phẩm tiêu biểu

       Đại Việt sử kí (Lê Văn Hưu), Đại Việt sử kí toàn thư (Ngô Sĩ Liên), Truyện Kiều (Nguyễn Du), Hải Thượng y tông tâm lĩnh (Lê Hữu Trác).

   • Ý nghĩa

     Thể hiện sức sáng tạo, bản lĩnh của dân tộc; là cơ sở vững chắc cho cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập và phát triển đất nước.

5. 5. Các dân tộc trên đất nước Việt Nam

   • Thành phần dân tộc

     54 dân tộc; dân tộc Kinh (Việt) chiếm khoảng 85% dân số, 53 dân tộc thiểu số sống chủ yếu ở miền núi, trung du.

   • Ngữ hệ

     Thuộc 5 ngữ hệ (Nam Á, Nam Đảo, Thái – Ka-đai, Mông – Dao, Hán – Tạng) với 8 nhóm ngôn ngữ; nhóm Việt – Mường đông nhất.

   • Đời sống vật chất

     Trồng lúa nước ở đồng bằng, làm nương rẫy, ruộng bậc thang ở miền núi; nhà sàn, nhà trệt; trang phục, ẩm thực đa dạng.

   • Đời sống tinh thần

     Thờ cúng tổ tiên, thờ các vị anh hùng; lễ hội (Gióng, Lồng tồng, Ka-tê, Chôl Chnăm Thmây); kho tàng văn học dân gian phong phú.

6. 6. Khối đại đoàn kết dân tộc

   • Cơ sở hình thành

     Cùng chung sống lâu đời, cùng trị thuỷ, chống thiên tai và chống ngoại xâm; có chung nguồn gốc theo truyền thuyết “đồng bào”.

   • Vai trò

     Là nhân tố quyết định thắng lợi trong dựng nước và giữ nước; là động lực cho công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc ngày nay.

   • Chính sách dân tộc

     Nguyên tắc: bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển; ưu tiên phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.