Sơ đồ tư duy Giáo dục kinh tế và pháp luật lớp 12 học kỳ II

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Kinh doanh và nộp thuế (Bài 8)

   • Quyền tự do kinh doanh

     Tự do kinh doanh trong ngành nghề pháp luật không cấm (Điều 33 Hiến pháp); tự chọn hình thức, quy mô, địa bàn kinh doanh.

   • Nghĩa vụ khi kinh doanh

     Đăng kí kinh doanh; kinh doanh đúng ngành nghề; bảo đảm chất lượng, an toàn; bảo vệ môi trường, quyền lợi người tiêu dùng, người lao động.

   • Nghĩa vụ nộp thuế

     Mọi người có nghĩa vụ nộp thuế theo luật định (Điều 47 Hiến pháp); kê khai trung thực, nộp đủ, đúng hạn (Luật Quản lí thuế 2019).

   • Vi phạm và xử lí

     Trốn thuế, kinh doanh không đăng kí, buôn bán hàng cấm, hàng giả bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

2. 2. Sở hữu tài sản (Bài 9)

   • Quyền sở hữu

     Gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu (Bộ luật Dân sự 2015).

     • Chiếm hữu

       Nắm giữ, chi phối tài sản một cách trực tiếp hoặc gián tiếp.

     • Sử dụng

       Khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản.

     • Định đoạt

       Chuyển giao quyền sở hữu (bán, tặng cho, để thừa kế), từ bỏ hoặc tiêu huỷ tài sản.

   • Nghĩa vụ tôn trọng tài sản

     Không xâm phạm tài sản người khác; nhặt được của rơi phải trả lại hoặc báo cơ quan chức năng; mượn phải trả, làm hỏng phải bồi thường.

   • Tình huống hay gặp

     Người mượn, thuê tài sản chỉ được chiếm hữu, sử dụng theo thoả thuận; không có quyền định đoạt như bán, cầm cố.

3. 3. Hôn nhân và gia đình (Bài 10)

   • Điều kiện kết hôn

     Nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi; tự nguyện; không bị mất năng lực hành vi dân sự; không thuộc trường hợp cấm (Luật Hôn nhân và gia đình 2014).

   • Cấm kết hôn

     Kết hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép kết hôn; với người đang có vợ, có chồng; giữa người cùng dòng máu trực hệ, có họ trong phạm vi ba đời.

   • Bình đẳng vợ chồng

     Vợ, chồng bình đẳng về nhân thân và tài sản; cùng bàn bạc, quyết định việc gia đình, nuôi dạy con.

   • Cha mẹ, con cái và các thành viên

     Cha mẹ nuôi dạy con, không phân biệt đối xử; con kính trọng, phụng dưỡng cha mẹ; ông bà, cháu, anh chị em thương yêu, chăm sóc nhau.

4. 4. Học tập, sức khoẻ, an sinh (Bài 11, 12)

   • Quyền và nghĩa vụ học tập

     Công dân có quyền và nghĩa vụ học tập (Điều 39 Hiến pháp): học không hạn chế, học suốt đời, bình đẳng về cơ hội học tập.

   • Nội dung

     Được học từ thấp đến cao, bằng nhiều hình thức, chọn ngành nghề phù hợp; có nghĩa vụ hoàn thành phổ cập, tôn trọng nhà giáo, chấp hành nội quy.

   • Bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ

     Mọi người có quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ, bình đẳng trong sử dụng dịch vụ y tế; có nghĩa vụ thực hiện quy định về khám, chữa bệnh (Điều 38).

   • Bảo đảm an sinh xã hội

     Công dân có quyền được bảo đảm an sinh xã hội (Điều 34 Hiến pháp); có nghĩa vụ tham gia các loại bảo hiểm bắt buộc theo luật.

5. 5. Di sản văn hoá, môi trường, tài nguyên (Bài 13)

   • Di sản văn hoá

     Quyền hưởng thụ, tìm hiểu giá trị di sản; nghĩa vụ bảo vệ, không chiếm đoạt, làm hư hại di tích, mua bán cổ vật trái phép (Luật Di sản văn hoá 2024).

   • Môi trường

     Mọi người có quyền được sống trong môi trường trong lành và có nghĩa vụ bảo vệ môi trường (Điều 43 Hiến pháp; Luật Bảo vệ môi trường 2020).

   • Tài nguyên thiên nhiên

     Khai thác, sử dụng tiết kiệm, hợp lí, đúng giấy phép; nghiêm cấm phá rừng, khai thác khoáng sản, cát sỏi trái phép.

   • Hành vi vi phạm

     Xả thải chưa xử lí, săn bắt động vật hoang dã, viết vẽ lên di tích… tuỳ mức độ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

6. 6. Pháp luật quốc tế, WTO (Bài 14, 15)

   • Pháp luật quốc tế

     Hệ thống nguyên tắc, quy phạm do các quốc gia và chủ thể luật quốc tế thoả thuận xây dựng, điều chỉnh quan hệ giữa họ.

   • Vai trò

     Duy trì hoà bình, an ninh; thúc đẩy hợp tác; bảo vệ quyền con người và lợi ích chính đáng của các quốc gia.

   • Nguyên tắc cơ bản

     Bình đẳng chủ quyền; không dùng vũ lực hoặc đe doạ dùng vũ lực; hoà bình giải quyết tranh chấp; không can thiệp công việc nội bộ; tận tâm thực hiện cam kết quốc tế.

   • Quan hệ với pháp luật quốc gia

     Pháp luật quốc gia là cơ sở để xây dựng, thực hiện pháp luật quốc tế; pháp luật quốc tế thúc đẩy hoàn thiện pháp luật quốc gia.

   • Nguyên tắc của WTO

     Không phân biệt đối xử (tối huệ quốc, đối xử quốc gia); tự do hoá thương mại; minh bạch; cạnh tranh công bằng; ưu đãi nước đang phát triển. Việt Nam là thành viên từ 11/1/2007.

   • Hợp đồng thương mại quốc tế

     Thoả thuận giữa các bên có trụ sở ở các nước khác nhau về mua bán hàng hoá, dịch vụ; nguyên tắc tự do, thiện chí, tuân thủ thoả thuận.

7. 7. Dân cư, lãnh thổ, biên giới, Luật Biển (Bài 16)

   • Dân cư, quốc tịch

     Dân cư gồm công dân và người nước ngoài sinh sống trên lãnh thổ; quốc tịch là mối quan hệ pháp lí giữa cá nhân với nhà nước.

   • Lãnh thổ quốc gia

     Gồm vùng đất, vùng nước (nội thuỷ, lãnh hải), vùng trời và lòng đất; quốc gia có chủ quyền hoàn toàn, đầy đủ đối với lãnh thổ.

   • Biên giới quốc gia

     Đường và mặt thẳng đứng theo đường đó để xác định giới hạn lãnh thổ đất liền, đảo, vùng biển, vùng trời, lòng đất (Luật Biên giới quốc gia 2003).

   • Vùng biển theo UNCLOS 1982

     • Nội thuỷ

       Vùng nước phía trong đường cơ sở; chủ quyền hoàn toàn, đầy đủ như trên đất liền.

     • Lãnh hải

       Rộng 12 hải lí tính từ đường cơ sở; tàu nước ngoài được quyền đi qua không gây hại.

     • Vùng tiếp giáp lãnh hải

       Vùng biển rộng 12 hải lí tiếp liền bên ngoài lãnh hải (cách đường cơ sở 24 hải lí).

     • Vùng đặc quyền kinh tế

       Rộng 200 hải lí tính từ đường cơ sở; quốc gia ven biển có quyền chủ quyền về tài nguyên; nước khác được tự do hàng hải, hàng không.

     • Thềm lục địa

       Đáy biển và lòng đất dưới đáy biển kéo dài tự nhiên của lục địa, tối thiểu 200 hải lí, mở rộng không quá 350 hải lí từ đường cơ sở.