Sơ đồ tư duy Công nghệ lớp 12 học kỳ II

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Điện trở, tụ điện, cuộn cảm

   • Điện trở

     • Công dụng

       Hạn chế, điều chỉnh dòng điện, phân chia điện áp. Đơn vị Ω; R = U/I.

     • Mã màu 4 vạch

       Vạch 1, 2: chữ số; vạch 3: hệ số nhân 10ⁿ; vạch 4: sai số (nhũ vàng ±5%, nhũ bạc ±10%).

     • Bảng màu

       Đen 0, nâu 1, đỏ 2, cam 3, vàng 4, lục 5, lam 6, tím 7, xám 8, trắng 9.

     • Ví dụ đọc

       Vàng – tím – đỏ – nhũ vàng: 47 × 10² = 4 700 Ω = 4,7 kΩ, sai số ±5%.

   • Tụ điện

     Ngăn dòng một chiều, cho dòng xoay chiều đi qua; đơn vị F (µF, nF, pF); dung kháng Xc = 1/(2πfC).

   • Cuộn cảm

     Dẫn dòng một chiều, cản trở dòng xoay chiều; đơn vị H; cảm kháng XL = 2πfL.

2. 2. Diode, transistor, IC

   • Diode

     Hai cực anode (A), cathode (K); chỉ cho dòng điện đi một chiều từ A sang K. Dùng chỉnh lưu, bảo vệ mạch.

   • Diode đặc biệt

     LED phát sáng khi phân cực thuận; diode Zener dùng ổn định điện áp.

   • Transistor

     Ba cực B (gốc), C (góp), E (phát); loại NPN, PNP. Dùng khuếch đại tín hiệu hoặc làm khoá điện tử đóng cắt.

   • Mạch tích hợp (IC)

     Nhiều linh kiện chế tạo chung trên một chip bán dẫn; gồm IC tương tự và IC số; nhỏ gọn, tin cậy.

   • Thực hành

     Mạch phát hiện dòng điện trong dây dẫn: dùng transistor khuếch đại tín hiệu yếu để làm sáng LED hoặc kêu còi.

3. 3. Điện tử tương tự

   • Tín hiệu tương tự

     Biến đổi liên tục theo thời gian (âm thanh, nhiệt độ từ cảm biến).

   • Mạch điện tử tương tự

     Khuếch đại, tạo dao động (tạo xung), chỉnh lưu, lọc, ổn áp.

   • Khuếch đại thuật toán (op-amp)

     • Cấu tạo

       Hai đầu vào: đảo (−) và không đảo (+); một đầu ra; hệ số khuếch đại rất lớn.

     • Khuếch đại đảo

       Kđ = Ura/Uvào = −Rht/R₁; tín hiệu ra ngược pha tín hiệu vào.

     • Khuếch đại không đảo

       Kđ = 1 + Rht/R₁; tín hiệu ra cùng pha tín hiệu vào.

     • Mạch so sánh

       So sánh hai điện áp vào, đầu ra ở mức bão hoà dương hoặc âm.

4. 4. Điện tử số

   • Tín hiệu số

     Rời rạc, chỉ có 2 mức logic: 0 (mức thấp) và 1 (mức cao); ít bị nhiễu.

   • Cổng logic cơ bản

     • AND

       Y = A·B: đầu ra 1 chỉ khi mọi đầu vào bằng 1.

     • OR

       Y = A + B: đầu ra 1 khi có ít nhất một đầu vào bằng 1.

     • NOT

       Y = Ā: đảo mức logic đầu vào.

     • NAND, NOR

       NAND = AND rồi đảo; NOR = OR rồi đảo.

     • XOR

       Đầu ra 1 khi hai đầu vào khác nhau; bằng 0 khi giống nhau.

   • Mạch tổ hợp

     Đầu ra chỉ phụ thuộc tổ hợp đầu vào hiện tại (mạch mã hoá, giải mã, mạch báo cháy).

   • Mạch dãy

     Đầu ra phụ thuộc cả trạng thái trước: flip-flop (trigơ) D, mạch đếm, thanh ghi; có đầu vào xung nhịp CLK.

5. 5. Vi điều khiển

   • Khái niệm

     Máy tính thu nhỏ trên một chip, lập trình được để điều khiển thiết bị.

   • Cấu tạo

     Bộ xử lí trung tâm (CPU), bộ nhớ chương trình (Flash/ROM), bộ nhớ dữ liệu (RAM), cổng vào/ra (I/O), bộ định thời.

   • Ứng dụng

     Thiết bị gia dụng, đồ chơi, robot, nhà thông minh, IoT: đọc cảm biến, điều khiển LED, động cơ.

   • Bo mạch lập trình

     VD Arduino Uno: vi điều khiển, chân số (digital), chân tương tự (analog), cổng USB, chân nguồn.

   • Quy trình lập trình

     Viết chương trình (Arduino IDE, khối lệnh) → biên dịch → nạp vào bo mạch → chạy thử, chỉnh sửa.