Sơ đồ tư duy Vật lý lớp 12 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Cấu trúc chất, sự chuyển thể

   • Mô hình động học phân tử

     Chất cấu tạo từ các phân tử chuyển động không ngừng; nhiệt độ càng cao chuyển động càng nhanh; giữa các phân tử có lực hút và lực đẩy.

   • Rắn, lỏng, khí

     Rắn: phân tử dao động quanh vị trí cân bằng cố định. Lỏng: vị trí cân bằng có thể di chuyển. Khí: chuyển động hỗn loạn, khoảng cách lớn.

   • Sự chuyển thể

     Nóng chảy – đông đặc, hoá hơi (bay hơi, sôi) – ngưng tụ, thăng hoa – ngưng kết. Chất rắn kết tinh nóng chảy ở nhiệt độ xác định.

2. 2. Nội năng, nhiệt độ

   • Nội năng

     Tổng động năng và thế năng tương tác của các phân tử cấu tạo nên vật; phụ thuộc nhiệt độ và thể tích.

   • Hai cách làm biến đổi nội năng

     Thực hiện công (cọ xát, nén khí) và truyền nhiệt (đun nóng, tiếp xúc vật nóng).

   • Định luật I nhiệt động lực học

     ΔU = A + Q; vật nhận công: A > 0, nhận nhiệt: Q > 0. Khí nhận 100 J nhiệt và sinh công 40 J: ΔU = 100 − 40 = 60 J.

   • Nhiệt độ, thang Kelvin

     T(K) = t(°C) + 273 (chính xác 273,15). 0 K là độ không tuyệt đối. 27 °C = 300 K.

   • Cân bằng nhiệt

     Nhiệt tự truyền từ vật nóng hơn sang vật lạnh hơn đến khi cùng nhiệt độ: Q_toả = Q_thu.

3. 3. Nhiệt lượng

   • Nhiệt dung riêng

     Q = m·c·Δt. Nước c = 4200 J/(kg·K): đun 2 kg nước từ 20 °C lên 100 °C cần Q = 672 000 J.

   • Nhiệt nóng chảy riêng

     Q = λ·m. Nước đá λ ≈ 3,34·10⁵ J/kg: làm nóng chảy hoàn toàn 0,5 kg đá ở 0 °C cần ≈ 1,67·10⁵ J.

   • Nhiệt hoá hơi riêng

     Q = L·m. Nước L ≈ 2,26·10⁶ J/kg ở 100 °C: hoá hơi 0,1 kg nước cần ≈ 2,26·10⁵ J.

   • Bài toán cân bằng nhiệt

     Lập Q_toả = Q_thu; chú ý giai đoạn chuyển thể (nóng chảy, sôi) diễn ra ở nhiệt độ không đổi.

4. 4. Mô hình động học phân tử chất khí

   • Khí lí tưởng

     Phân tử coi như chất điểm, chỉ tương tác khi va chạm; va chạm của phân tử với thành bình gây ra áp suất.

   • Lượng chất, số Avogadro

     n = m/M = N/N_A, với N_A = 6,02·10²³ mol⁻¹.

   • Áp suất chất khí

     p = ⅓·μ·m·v²‾ (μ: số phân tử trong một đơn vị thể tích, v²‾: trung bình bình phương tốc độ) hay p = ⅔·μ·Wđ‾.

   • Động năng phân tử, nhiệt độ

     Wđ‾ = (3/2)·k·T với k = 1,38·10⁻²³ J/K: nhiệt độ tuyệt đối tỉ lệ với động năng trung bình của phân tử.

5. 5. Các định luật chất khí

   • Định luật Boyle (đẳng nhiệt)

     T không đổi: p·V = hằng số, p₁V₁ = p₂V₂. Nén 6 L khí ở 1 atm còn 2 L → p = 3 atm.

   • Định luật Charles (đẳng áp)

     p không đổi: V/T = hằng số. 2 L khí nóng từ 300 K lên 450 K → V = 3 L.

   • Quá trình đẳng tích

     V không đổi: p/T = hằng số (suy ra từ phương trình trạng thái). Khí 300 K, 1 atm nung tới 600 K → 2 atm.

   • Phương trình trạng thái

     p₁V₁/T₁ = p₂V₂/T₂. Phương trình Clapeyron: pV = nRT, R = 8,31 J/(mol·K).

   • Đồ thị các đẳng quá trình

     Đẳng nhiệt trong hệ (p, V): đường hyperbol. Đẳng áp trong (V, T) và đẳng tích trong (p, T): đường thẳng kéo dài đi qua gốc O.