Sơ đồ tư duy Địa lí lớp 7 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Châu Âu – tự nhiên

   • Vị trí, hình dạng

     Phía tây lục địa Á – Âu, ngăn cách châu Á bởi dãy U-ran; nằm khoảng 36°B – 71°B; diện tích hơn 10 triệu km²; bờ biển cắt xẻ mạnh, nhiều bán đảo, vũng vịnh.

   • Địa hình

     Đồng bằng chiếm phần lớn diện tích; núi già (Xcan-đi-na-vi, U-ran) ở phía bắc và phía đông; núi trẻ (An-pơ, Các-pát) ở phía nam.

   • Khí hậu

     Phần lớn ôn đới: ôn đới hải dương ở phía tây (mưa quanh năm), ôn đới lục địa ở phía đông (mùa đông lạnh); cận nhiệt địa trung hải ở phía nam; cực, cận cực ở phía bắc.

   • Sông ngòi

     Mạng lưới dày, nhiều nước; sông lớn: Von-ga, Đa-nuýp, Rai-nơ. Nhiều sông được nối bằng kênh đào, thuận lợi cho giao thông.

   • Các đới thiên nhiên

     Đới lạnh (đài nguyên ven Bắc Băng Dương) và đới ôn hoà (rừng lá kim, rừng lá rộng, thảo nguyên, rừng cây bụi lá cứng địa trung hải).

2. 2. Châu Âu – dân cư, xã hội, EU

   • Dân cư

     Khoảng 750 triệu người; cơ cấu dân số già, gia tăng tự nhiên rất thấp; số người nhập cư đông.

   • Đô thị hoá

     Mức độ đô thị hoá cao (khoảng 3/4 dân số sống ở đô thị); nhiều đô thị nối thành dải, phát triển các đô thị vệ tinh.

   • Khai thác và bảo vệ thiên nhiên

     • Môi trường không khí

       Giảm khí thải bằng năng lượng tái tạo, phương tiện giao thông sạch, kiểm soát khí thải công nghiệp.

     • Môi trường nước

       Xử lí nước thải, hạn chế hoá chất trong nông nghiệp, làm sạch sông và vùng biển ven bờ.

     • Rừng và đa dạng sinh học

       Trồng mới và bảo vệ rừng, khai thác có kế hoạch; lập các khu bảo tồn thiên nhiên.

   • Liên minh châu Âu (EU)

     Liên kết khu vực lớn với 27 thành viên, nhiều nước dùng chung đồng ơ-rô; một trong những trung tâm kinh tế lớn nhất thế giới, đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam.

3. 3. Châu Á – tự nhiên

   • Vị trí, kích thước

     Châu lục rộng nhất thế giới (khoảng 44 triệu km² kể cả đảo); trải dài từ vùng cực Bắc đến gần Xích đạo; giáp Bắc Băng Dương, Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương.

   • Địa hình và khoáng sản

     Núi, sơn nguyên cao đồ sộ ở trung tâm (Hi-ma-lay-a với đỉnh Ê-vơ-rét 8 848 m); đồng bằng rộng ở ven rìa. Khoáng sản phong phú: dầu mỏ, khí đốt, than, sắt.

   • Khí hậu

     Phân hoá thành nhiều đới, nhiều kiểu. Kiểu gió mùa (Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á): mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều. Kiểu lục địa (nội địa, Tây Nam Á): khô hạn.

   • Sông, hồ

     Ô-bi, I-ê-nít-xây, Lê-na (Bắc Á, đóng băng mùa đông); Hoàng Hà, Trường Giang, Mê Công, Hằng. Hồ Bai-can sâu nhất thế giới.

   • Các đới thiên nhiên

     Đới lạnh (đài nguyên), đới ôn hoà (rừng lá kim, thảo nguyên, hoang mạc), đới nóng (rừng nhiệt đới ẩm, xa van, cây bụi).

4. 4. Châu Á – dân cư và các khu vực

   • Dân cư

     Đông dân nhất thế giới (khoảng 4,6 tỉ người, gần 60% dân số thế giới); thuộc nhiều chủng tộc, đông nhất là Môn-gô-lô-it.

     • Phân bố

       Đông ở đồng bằng, ven biển Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á; thưa ở Bắc Á, Trung Á, vùng núi cao và hoang mạc.

   • Tôn giáo

     Nơi ra đời các tôn giáo lớn: Ấn Độ giáo, Phật giáo (Nam Á); Ki-tô giáo, Hồi giáo (Tây Á).

   • Bản đồ chính trị

     Gần 50 quốc gia và vùng lãnh thổ, chia thành 6 khu vực: Bắc Á, Trung Á, Tây Á, Nam Á, Đông Á, Đông Nam Á.

   • Các nền kinh tế lớn, mới nổi

     Nền kinh tế lớn: Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ. Nền kinh tế mới nổi: Hàn Quốc, Xin-ga-po… phát triển mạnh công nghiệp và dịch vụ.

5. 5. Châu Phi

   • Vị trí, địa hình

     Diện tích khoảng 30 triệu km², lớn thứ ba thế giới; bờ biển ít bị chia cắt. Cả châu như khối cao nguyên khổng lồ (cao TB khoảng 750 m), xen kẽ bồn địa và sơn nguyên.

   • Khí hậu

     Nóng và khô bậc nhất thế giới, phần lớn lãnh thổ nằm giữa hai chí tuyến; hoang mạc rộng: Xa-ha-ra (lớn nhất thế giới), Ca-la-ha-ri.

   • Các môi trường tự nhiên

     Gần như đối xứng qua Xích đạo: xích đạo (rừng rậm, bồn địa Công-gô) → nhiệt đới (xa van, rừng thưa) → hoang mạc → cận nhiệt (rừng cây bụi lá cứng).

   • Dân cư, xã hội

     Khoảng 1,3 tỉ người, gia tăng dân số rất nhanh; còn nạn đói, dịch bệnh, xung đột ở một số nơi. Văn minh Ai Cập cổ đại hình thành bên sông Nin.

   • Khai thác, bảo vệ thiên nhiên

     Xích đạo: trồng cây công nghiệp, khai thác gỗ. Nhiệt đới: chăn thả, làm nương rẫy. Hoang mạc: canh tác ở ốc đảo, khai thác dầu khí. Cận nhiệt: trồng nho, cam, ô liu.

6. 6. Kĩ năng bản đồ, biểu đồ

   • Xác định vị trí châu lục

     Dùng lưới kinh, vĩ tuyến: chỉ ra điểm cực, đại dương và châu lục tiếp giáp, đường Xích đạo, chí tuyến đi qua lãnh thổ.

   • Đọc biểu đồ nhiệt độ – lượng mưa

     Nhận xét nhiệt độ TB, biên độ nhiệt, tổng lượng mưa, mùa mưa để xác định kiểu khí hậu (ví dụ ôn đới hải dương: mưa quanh năm, mùa đông ấm).

   • Tính mật độ, tỉ lệ dân số

     Mật độ dân số = Số dân : Diện tích. Tỉ lệ dân số châu lục (%) = Dân số châu lục : Dân số thế giới × 100.