Sơ đồ tư duy Tiếng Việt lớp 5 học kỳ II

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Đọc theo chủ điểm

   • Vẻ đẹp cuộc sống

     Tiếng hát của người đá, Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ, Hạt gạo làng ta, Hộp quà màu thiên thanh, Giỏ hoa tháng Năm, Thư của bố, Đoàn thuyền đánh cá, Khu rừng của Mát.

   • Hương sắc trăm miền

     Hội thổi cơm thi ở Đồng Vân, Những búp chè trên cây cổ thụ, Hương cốm mùa thu, Vũ điệu trên nền thổ cẩm, Đàn t’rưng – tiếng ca đại ngàn, Đường quê Đồng Tháp Mười, Xuồng ba lá quê tôi, Về thăm Đất Mũi.

   • Tiếp bước cha ông

     Nghìn năm văn hiến, Người thầy của muôn đời, Danh y Tuệ Tĩnh, Cụ Đồ Chiểu, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa, Bộ đội về làng, Về ngôi nhà đang xây, Việt Nam quê hương ta.

   • Thế giới của chúng ta

     Bài ca Trái Đất, Những con hạc giấy, Người hùng thầm lặng, Giờ Trái Đất, Điện thoại di động, Thành phố thông minh Mát-xđa.

   • Kĩ năng đọc hiểu

     Nêu chủ đề, thông điệp; nhận xét chi tiết, hình ảnh; liên hệ thực tế. VD: Hạt gạo làng ta → hạt gạo kết tinh công sức người nông dân.

2. 2. Câu đơn và câu ghép

   • Câu đơn

     Câu có một cụm chủ ngữ – vị ngữ. VD: Đoàn thuyền / ra khơi.

   • Câu ghép

     Câu có từ hai cụm chủ ngữ – vị ngữ trở lên, mỗi cụm là một vế câu. VD: Mặt trời / xuống biển, đoàn thuyền / ra khơi.

   • Cách nối các vế câu ghép

     • Bằng kết từ

       và, rồi, nhưng, còn, hay, hoặc… VD: Trời đã sáng nhưng sương vẫn còn dày.

     • Bằng cặp kết từ

       vì… nên…, nếu… thì…, tuy… nhưng…, không những… mà còn… VD: Vì trời mưa nên đường trơn.

     • Bằng dấu câu

       Dấu phẩy, dấu chấm phẩy, dấu hai chấm. VD: Gió thổi mạnh; mưa rơi nặng hạt.

3. 3. Liên kết câu – từ ngữ – viết hoa

   • Liên kết bằng lặp từ ngữ

     Câu sau lặp lại từ ngữ của câu trước. VD: Xuồng ba lá chở lúa. Xuồng ba lá đưa em đi học.

   • Liên kết bằng thay thế từ ngữ

     Dùng đại từ hoặc từ đồng nghĩa thay cho từ ở câu trước. VD: Tuệ Tĩnh là danh y. Ông chữa bệnh bằng thuốc nam.

   • Liên kết bằng từ ngữ nối

     Dùng: nhưng, tuy vậy, vì vậy, rồi, cuối cùng, ngoài ra… để nối câu với câu.

   • Ôn đại từ, kết từ; đồng nghĩa, đa nghĩa

     Nhận diện và dùng đúng trong câu; tránh lặp từ bằng đại từ, từ đồng nghĩa.

   • Viết hoa danh từ chung để tôn trọng

     Một số danh từ chung được viết hoa để bày tỏ sự tôn kính. VD: Bác, Người (chỉ Bác Hồ), Tổ quốc.

   • Viết tên người, địa lí nước ngoài

     Phiên âm Hán Việt viết như tên Việt (Bắc Kinh); phiên âm trực tiếp: viết hoa chữ đầu mỗi bộ phận, nối các tiếng bằng gạch ngang (Mát-xcơ-va).

   • Dấu gạch ngang (ôn)

     Đánh dấu lời nói nhân vật, ý liệt kê, phần chú thích, nối các từ trong liên danh.

4. 4. Văn tả người

   • Mở bài

     Giới thiệu người định tả: là ai, quan hệ với em, ấn tượng chung.

   • Thân bài: ngoại hình

     Chọn nét tiêu biểu: dáng người, khuôn mặt, mái tóc, đôi mắt, đôi tay, trang phục — gắn với tuổi tác, nghề nghiệp.

   • Thân bài: tính tình, hoạt động

     Tả qua việc làm, lời nói, thói quen; kể 1–2 kỉ niệm cụ thể. VD: Bà vừa têm trầu vừa kể chuyện cổ tích.

   • Kết bài

     Nêu tình cảm, suy nghĩ của em với người được tả; có thể kèm mong ước, lời hứa.

5. 5. Các kiểu bài viết khác

   • Đoạn văn thể hiện tình cảm về một sự việc

     Giới thiệu sự việc → chi tiết đáng nhớ → cảm xúc, suy nghĩ của em; dùng từ ngữ bộc lộ tình cảm.

   • Chương trình hoạt động

     Gồm: tên chương trình, mục đích, thời gian – địa điểm, người tham gia, các hoạt động cụ thể (thứ tự, người phụ trách), chuẩn bị.

   • Đoạn văn nêu ý kiến tán thành

     Nêu sự việc, ý kiến được bàn → khẳng định em tán thành → lí lẽ, dẫn chứng → khẳng định lại.

   • Đoạn văn nêu ý kiến phản đối

     Nêu hiện tượng → bày tỏ không đồng tình → lí lẽ, dẫn chứng về tác hại → đề xuất cách khắc phục. VD: Phản đối việc dùng điện thoại quá nhiều.

   • Ôn tả phong cảnh

     Lập dàn ý 3 phần; tả bao quát → chi tiết theo trình tự; bộc lộ tình yêu quê hương, đất nước.

6. 6. Nói và nghe

   • Giới thiệu, chia sẻ

     Nét đẹp học đường, địa điểm tham quan, sản vật địa phương, di tích lịch sử: nói có bố cục, có hình ảnh minh họa.

   • Thảo luận, tranh luận

     Trao đổi những ý kiến khác biệt, việc đền ơn đáp nghĩa: nêu ý kiến rõ ràng, lí lẽ thuyết phục, lắng nghe và tôn trọng người khác.