Sơ đồ tư duy Tiếng Việt lớp 1 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Âm và chữ

   • Chữ ghi nguyên âm: a, ă, â, e, ê, i, y, o, ô, ơ, u, ư

     Âm ă và â không đứng một mình, luôn có âm cuối đi kèm. VD: ăn, ân, bắp, cân.

   • Chữ ghi phụ âm: b, c, d, đ, g, h, k, l, m, n, r, s, t, v, x

     Học theo cặp trong sách: D d – Đ đ, H h – L l, M m – N n, R r – S s, V v – X x.

   • Chữ ghép hai chữ cái: ch, kh, gh, gi, nh, ng, ph, qu, th, tr

     Hai chữ cái ghép lại ghi một âm. VD: chợ, khế, ghế, giỏ, nhà, ngõ, phố, quê, thỏ, tre.

   • Chữ ghép ba chữ cái: ngh

     Đọc là “ngờ” như ng nhưng chỉ đứng trước e, ê, i. VD: nghé, củ nghệ, nghỉ hè.

   • Sáu thanh: ngang, huyền, sắc, hỏi, ngã, nặng

     Dấu thanh đặt trên chữ ghi âm chính, riêng dấu nặng đặt dưới. VD: ma – mà – má – mả – mã – mạ.

2. 2. Vần

   • Vần có âm đôi: ia, ua, ưa, iê, uô, ươ

     VD: lá mía, con cua, cây dừa, cô tiên, quả chuông, khu vườn.

   • Vần kết thúc bằng n, m: an, ôn, en, am, om, em…

     VD: bạn, con, lên, tắm, chôm chôm, que kem.

   • Vần kết thúc bằng i/y, o/u: ai, ay, oi, ao, au, iu…

     VD: con nai, máy bay, đồ chơi, ngôi sao, cây cau, cái rìu.

   • Vần kết thúc bằng c, t, p: ac, ot, ap, ep…

     Tiếng có vần kết thúc bằng c, t, p chỉ mang thanh sắc hoặc thanh nặng. VD: bác, hạt, bắp, đẹp.

   • Vần kết thúc bằng ng, nh, ch: ang, ông, anh, ich…

     VD: cây bàng, dòng sông, quả chanh, con ếch, tờ lịch.

   • Vần có âm đệm: oa, oe, uy, uân, uyên…

     VD: bông hoa, chích chòe, tàu thủy, mùa xuân, con thuyền.

3. 3. Đánh vần – đọc trơn

   • Tiếng = âm đầu + vần + thanh

     VD: tiếng “bàn” gồm âm b, vần an, thanh huyền. Có tiếng không có âm đầu: ăn, ổ, ếch.

   • Đánh vần vần

     Đánh vần từng âm trong vần rồi đọc trơn vần. VD: a – nờ – an; o – a – oa.

   • Đánh vần tiếng có thanh

     Ghép âm đầu với vần rồi thêm thanh. VD: bờ – an – ban – huyền – bàn.

   • Đọc trơn từ, câu, đoạn ngắn

     Đọc to, rõ từng tiếng; ngắt hơi ở dấu phẩy, nghỉ lâu hơn ở dấu chấm; đọc xong trả lời được câu hỏi đơn giản.

4. 4. Quy tắc chính tả

   • c / k

     Viết k trước e, ê, i: kẻ vở, con kiến, kì lạ. Viết c trước các âm còn lại: ca, cô, cú, cờ.

   • g / gh

     Viết gh trước e, ê, i: ghế, ghi, ghẹ. Viết g trước a, o, ô, ơ, u, ư: gà, gỗ, gửi.

   • ng / ngh

     Viết ngh trước e, ê, i: nghé, nghề, nghỉ. Viết ng trước a, o, ô, ơ, u, ư: ngà, ngõ, ngủ.

   • Âm “cờ” có âm đệm viết là qu

     Chữ q luôn đi cùng u thành qu. VD: quả na, quê nhà, cái quạt.

   • Viết hoa

     Viết hoa chữ cái đầu câu và tên riêng. VD: Hà rủ Nam đi học.

5. 5. Tập viết

   • Tư thế ngồi viết, cách cầm bút

     Lưng thẳng, mắt cách vở khoảng 25–30 cm, cầm bút bằng ba ngón tay, tay trái tì giữ vở.

   • Các nét cơ bản

     Nét ngang, nét sổ, nét xiên, nét móc, nét cong, nét khuyết… ghép lại thành chữ cái.

   • Độ cao chữ cỡ vừa

     a, c, e, o, u… cao 2 li; t cao 3 li; d, đ, p, q cao 4 li; b, g, h, k, l, y cao 5 li.

   • Nhìn – viết, nghe – viết

     Viết từ và câu ngắn; đặt dấu thanh đúng chỗ; giữa hai chữ cách nhau khoảng một con chữ o.

6. 6. Nghe – nói – kể chuyện

   • Nghe kể theo tranh rồi kể lại

     Mỗi bài ôn tập (Bài 5, 10, 15…) có một câu chuyện: nghe cô kể, nhìn tranh, trả lời câu hỏi rồi kể lại từng đoạn.

   • Con quạ thông minh

     Quạ khát nước, gắp từng viên sỏi bỏ vào bình cho nước dâng lên để uống. Bài học: chịu khó suy nghĩ sẽ tìm ra cách.

   • Kiến và dế mèn

     Kiến chăm chỉ tích trữ thức ăn, dế mèn mải chơi nên mùa đông bị đói. Bài học: chăm chỉ và biết lo xa.

   • Hai người bạn và con gấu

     Gặp gấu, một người bỏ mặc bạn để trèo lên cây trốn. Bài học: bạn tốt không bỏ rơi nhau lúc gặp nguy.

   • Nói lời chào, giới thiệu bản thân

     Nói đủ câu, to rõ, nhìn vào người nghe. VD: “Em chào cô ạ! Em tên là Minh, em học lớp 1A.”