Sơ đồ tư duy Tiếng Việt lớp 5 học kỳ I

📝 Dàn ý chi tiết

Toàn bộ ý trên sơ đồ kèm giải thích, ví dụ — đọc lại trước khi làm đề.

1. 1. Đọc theo chủ điểm

   • Thế giới tuổi thơ

     Thanh âm của gió, Cánh đồng hoa, Tuổi Ngựa, Bến sông tuổi thơ, Tiếng hạt nảy mầm, Ngôi sao sân cỏ, Bộ sưu tập độc đáo, Hành tinh kì lạ.

   • Thiên nhiên kì thú

     Trước cổng trời, Kì diệu rừng xanh, Hang Sơn Đoòng – những điều kì thú, Những hòn đảo trên vịnh Hạ Long, Mầm non, Những ngọn núi nóng rẫy, Bài ca về mặt trời, Xin chào, Xa-ha-ra.

   • Trên con đường học tập

     Thư gửi các học sinh, Tấm gương tự học, Trải nghiệm để sáng tạo, Khổ luyện thành tài, Thế giới trong trang sách, Từ những câu chuyện ấu thơ, Giới thiệu sách Dế Mèn phiêu lưu kí, Tinh thần học tập của nhà Phi-lít.

   • Nghệ thuật muôn màu

     Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà, Trí tưởng tượng phong phú, Tranh làng Hồ, Tập hát quan họ, Phim hoạt hình Chú ốc sên bay, Nghệ thuật múa ba lê, Một ngôi chùa độc đáo, Sự tích chú Tễu.

   • Kĩ năng đọc hiểu

     Đọc diễn cảm, nêu chủ đề, ý nghĩa; nhận biết chi tiết, hình ảnh đặc sắc; nêu ý kiến về nhân vật. VD: Thư gửi các học sinh → Bác Hồ mong học sinh chăm học xây dựng đất nước.

2. 2. Luyện từ và câu

   • Danh từ, động từ, tính từ (ôn)

     DT chỉ sự vật; ĐT chỉ hoạt động, trạng thái; TT chỉ đặc điểm, tính chất. VD: Gió (DT) thổi (ĐT) mát rượi (TT).

   • Đại từ

     Từ dùng để xưng hô, để thay thế hoặc để hỏi, giúp tránh lặp từ.

     • Đại từ xưng hô

       tôi, tớ, chúng ta, bạn, cậu, nó, họ… VD: Tớ và cậu cùng đi nhé!

     • Đại từ thay thế

       thế, vậy, đó, này… VD: Lan học giỏi, Hoa cũng vậy.

     • Đại từ nghi vấn

       ai, gì, nào, đâu, bao nhiêu, mấy… VD: Ai là người tìm ra hang Sơn Đoòng?

   • Từ đồng nghĩa

     Từ có nghĩa giống hoặc gần giống nhau. VD: xanh lè – xanh biếc – xanh thẳm; chọn từ hợp sắc thái của câu.

   • Từ đa nghĩa

     Có một nghĩa gốc và một hay nhiều nghĩa chuyển liên quan. VD: “mắt” người (gốc) – mắt na, mắt lưới (chuyển).

   • Điệp từ, điệp ngữ

     Lặp lại một từ ngữ để nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, gây ấn tượng. VD: Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh…

   • Kết từ

     Nối các từ ngữ, các câu, thể hiện quan hệ giữa chúng: và, với, hay, nhưng, của, vì, nên, để, bằng… VD: Trời mưa nhưng em vẫn đi học.

   • Dấu gạch ngang, dùng từ điển

     Gạch ngang: lời nói nhân vật, ý liệt kê, phần chú thích, nối các từ trong liên danh. Từ điển: tra nghĩa, từ đồng nghĩa, cách dùng.

3. 3. Văn tả phong cảnh

   • Mở bài

     Giới thiệu cảnh định tả: cảnh gì, ở đâu, vào lúc nào; em quan sát trong dịp nào.

   • Thân bài

     Tả bao quát rồi tả chi tiết theo trình tự không gian (xa – gần, trên – dưới) hoặc thời gian (sáng – trưa – chiều); tả cả con người, hoạt động trong cảnh.

   • Kết bài

     Nêu cảm nghĩ, tình cảm với cảnh; có thể mở rộng: mong ước giữ gìn cảnh đẹp.

   • Quan sát và dùng từ

     Dùng nhiều giác quan; từ gợi tả, so sánh, nhân hóa. VD: Mặt hồ lấp loáng như dát bạc.

4. 4. Các kiểu bài viết khác

   • Kể chuyện sáng tạo

     Kể lại câu chuyện bằng cách đổi ngôi kể (đóng vai nhân vật), thêm chi tiết hoặc thay kết thúc; vẫn giữ ý nghĩa chính và hợp lí.

   • Báo cáo công việc

     Tên báo cáo, người/đơn vị nhận, nội dung công việc đã làm, kết quả, kiến nghị; người báo cáo kí tên.

   • Đoạn văn giới thiệu nhân vật trong sách

     Tên sách, tác giả → nhân vật là ai, nét nổi bật (ngoại hình, tính cách, việc làm) → vì sao em yêu thích.

   • Đoạn văn thể hiện tình cảm về câu chuyện, bài thơ

     Giới thiệu tác phẩm → chi tiết, hình ảnh làm em xúc động → cảm xúc, bài học em nhận được.

   • Giới thiệu nhân vật phim hoạt hình

     Tên phim, nhân vật → hình dáng, tính cách, hành động ấn tượng → điều em học được từ nhân vật.

5. 5. Nói và nghe

   • Kể, giới thiệu

     Kể câu chuyện thú vị; giới thiệu cảnh đẹp thiên nhiên, cuốn sách yêu thích, chương trình nghệ thuật, bộ phim em thích.

   • Thảo luận, trình bày ý kiến

     Trao đổi về lợi ích của tự học; nói rõ ràng, có lí lẽ, dẫn chứng; tôn trọng ý kiến khác.